جدول کود دهی برنج؛برنامه کامل کوددهی برنج از نشا تا خوشه و پر شدن دانه

جدول کود دهی برنج در تمام مراحل رشد؛ از کود پایه تا پر شدن دانه

اگر هدف شما پیدا کردن یک جدول کود دهی برنج است، اولین نکته این است که جدول باید مرحله محور باشد، نه صرفا فهرستی از نام کودها. نیاز غذایی بوته در هفته های اول با زمانی که خوشه در حال شکل گیری است یکسان نیست.

نیتروژن در ابتدای رشد و پنجه زنی برای ساخت سطح برگ و پنجه های موثر مهم است، ولی مصرف بی حساب آن نزدیک مراحل زایشی می تواند بوته را بیش از حد سبز و حساس به ورس و بعضی بیماری ها کند. پتاسیم نیز فقط کود آخر فصل نیست؛ مدیریت آن از پایه تا تشکیل خوشه و پر شدن دانه اهمیت دارد.

جدول زیر یک چارچوب تصمیم گیری است، نه نسخه ثابت برای همه شالیزارها. در مزرعه ای با خاک غنی از پتاسیم، مقدار کود پتاس ممکن است کمتر باشد.

در زمین سبک، بخشی از پتاسیم ممکن است به نوبت دوم منتقل شود. در خاک آهکی یا شالیزاری که سابقه کمبود روی دارد، روی اهمیت بیشتری پیدا می کند. همین تفاوت ها علت اصلی این است که دو مزرعه کنار هم نباید لزوما یک برنامه غذایی یکسان داشته باشند.

چرا کوددهی برنج باید مرحله محور باشد و بهترین زمان کود دهی برنج چگونه تعیین می شود؟

برنج در طول فصل یک تقاضای ثابت برای عناصر غذایی ندارد. بوته جوان ابتدا باید ریشه و سطح برگ کافی بسازد. بعد وارد پنجه زنی می شود، سپس تعداد پنجه های بارده تثبیت می شود و گیاه به سمت آغاز تشکیل خوشه می رود. از این نقطه به بعد، مدیریت تغذیه مستقیما با تعداد سنبلچه، مقاومت ساقه، پر شدن دانه و کیفیت برداشت ارتباط پیدا می کند.

موسسه بین المللی تحقیقات برنج IRRI توضیح می دهد که نیتروژن با پنجه زنی، توسعه سطح برگ، تشکیل دانه و پروتئین سازی ارتباط دارد، ولی هدف مدیریت نیتروژن باید هماهنگ کردن عرضه کود با تقاضای واقعی گیاه باشد. این همان نقطه ای است که برنامه مرحله محور از برنامه یک بار کود بده و تمام جدا می شود.

کوددهی برنج و مدیریت نیتروژن در پنجه زنی و آغاز تشکیل خوشه

در مدیریت رشد مرحله ای، دو بازه برای نیتروژن بسیار مهم هستند: پنجه زنی فعال و آغاز تشکیل خوشه. اگر گیاه در پنجه زنی کمبود نیتروژن داشته باشد، تعداد پنجه موثر کاهش پیدا می کند.

اگر در آغاز تشکیل خوشه کمبود رخ دهد، ظرفیت تشکیل سنبلچه و محصول بالقوه محدود می شود. در مقابل، کود ازته بیش از نیاز نیز رشد رویشی اضافه می سازد و می تواند ساقه را ضعیف تر کند.

IRRI برای تصمیم دقیق تر، استفاده از رنگ برگ و ابزارهایی مثل Leaf Color Chart یا LCC را مطرح می کند. منطق ساده است: به جای اینکه فقط بر اساس تقویم کود بدهید، وضعیت واقعی نیتروژن گیاه را هم بسنجید. برای بسیاری از شالیزارهای نشایی، این روش می تواند جلوی مصرف زودهنگام و بیش از حد اوره را بگیرد.

کوددهی برنج و تفاوت رقم، خاک و روش کشت در تعیین برنامه غذایی

رقم برنج، تاریخ نشاکاری، طول دوره رشد، تراکم بوته، سابقه کوددهی، بقایای کاه و کلش، آب آبیاری و بافت خاک همگی برنامه را تغییر می دهند. رقم محلی حساس به ورس را نمی توان با همان شدت نیتروژن یک رقم کوتاه قد و مقاوم تغذیه کرد.

در زمین سبک، پتاسیم بیشتر در معرض جابه جایی است. در خاک آهکی، کمبود روی می تواند برجسته تر شود. در زمین هایی که کاه و کلش خارج می شود، خروج پتاسیم از چرخه مزرعه بیشتر خواهد بود.

اصل علمی Site-Specific Nutrient Management دقیقا بر همین پایه ساخته شده است: کوددهی باید متناسب با شرایط همان مزرعه تنظیم شود. به همین دلیل، عبارت بهترین کود برای برنج بدون اطلاعات مزرعه پاسخ واحد ندارد.

اصل تصمیم گیری: طبق چارچوب SSNM، هدف افزایش یا کاهش کورکورانه کود نیست؛ هدف رساندن مقدار درست عنصر در زمان درست بر اساس عرضه خاک و نیاز محصول است.

منبع: IRRI Nutrient Manager

کوددهی برنج قبل از نشا؛ کود پایه برنج، کود سیاه، فسفر، پتاسیم و روی

بخشی از برنامه کوددهی برنج باید قبل از ورود نشا به زمین اصلی تعیین تکلیف شود. این مرحله زمان مناسبی برای اصلاح کمبودهایی است که حرکت آنها در خاک محدودتر است یا بهتر است قبل از توسعه کامل ریشه در دسترس باشند. فسفر و روی دو نمونه مهم هستند. پتاسیم نیز در بسیاری از برنامه ها بخشی از مصرف پایه را تشکیل می دهد.

واژه هایی مانند کود سیاه برای برنج در بازار دقیق نیستند. در بعضی مناطق این نام برای کودهای فسفاته مانند دی آمونیوم فسفات یا سوپرفسفات به کار می رود. قبل از مصرف، نام تجاری را کنار بگذارید و آنالیز روی کیسه را بخوانید.

اگر محصول DAP باشد، هم نیتروژن و هم فسفر وارد مزرعه می کند. اگر سوپرفسفات تریپل باشد، رفتار و آنالیز آن متفاوت است. تصمیم صحیح باید بر اساس مقدار P2O5 مورد نیاز باشد، نه رنگ دانه کود.

کوددهی برنج با فسفر و زمان مصرف کود فسفات برای برنج

فسفر برای توسعه ریشه، انتقال انرژی و رشد اولیه اهمیت دارد. چون فسفر در خاک نسبت به نیتروژن تحرک کمتری دارد، بخش عمده آن معمولا در زمان آماده سازی زمین یا نزدیک کاشت مصرف می شود.

استفاده سنگین از فسفر در مراحل دیرتر، اگر خاک از قبل فسفر کافی داشته باشد، معمولا راه حل مناسبی برای ضعف رشد نیست. قبل از افزودن فسفر بیشتر، pH، وضعیت روی، سلامت ریشه و آب ایستاده بررسی شود.

کوددهی برنج و تفاوت فسفات با فسفیت پتاسیم

یک اشتباه رایج این است که فسفیت پتاسیم را جای کود فسفر پایه قرار دهیم. فسفیت و فسفات از نظر تغذیه ای یکسان نیستند.

Penn State Extension توضیح می دهد که فسفیت نباید با کودهای فسفاته مانند آمونیوم فسفات و سوپرفسفات اشتباه گرفته شود و جایگزین مستقیم فسفات برای تامین فسفر گیاه نیست. اگر آزمون خاک کمبود فسفر را نشان می دهد، منبع فسفات استاندارد لازم است.

کوددهی برنج با روی و زمان مصرف کود روی در برنج

کمبود روی در شالیزار می تواند با استقرار ضعیف، کوتولگی و لکه های قهوه ای روی برگ های جوان تر همراه شود. IRRI گزارش می کند که این علائم اغلب دو تا چهار هفته پس از نشاکاری دیده می شوند. خاک های آهکی، بعضی زمین های غرقاب دائم، خاک های شور و سدیمی و خاک های دارای فسفر قابل دسترس بالا می توانند مستعدتر باشند.

در صورت تایید کمبود، راهنمای روی IRRI مصرف سطحی سولفات روی را بعد از آخرین شخم گل و تسطیح یا مصرف در خزانه چند روز پیش از کندن نشا پیشنهاد می کند. مقدار دقیق به نوع سولفات روی و شرایط خاک بستگی دارد. مهم تر از عدد، تشخیص درست کمبود است؛ زردی برنج همیشه کمبود روی نیست.

کوددهی برنج بعد از نشا؛ چند روز بعد از نشا برنج باید کود داد؟

پاسخ چند روز بعد از نشا برنج باید کود داد به وضعیت استقرار نشا وابسته است. نشایی که تازه جابه جا شده ممکن است چند روز درگیر ترمیم ریشه و سازگاری با محیط جدید باشد.

اگر بلافاصله مقدار زیاد نیتروژن در مزرعه ای با آب عمیق یا ریشه ضعیف داده شود، لزوما به معنی جذب بهتر نیست. ابتدا استقرار بوته، عمق آب، رنگ برگ و شروع رشد جدید بررسی شود.

در بسیاری از برنامه های رشد مرحله ای، بخشی از نیتروژن در پایه یا نزدیک نشاکاری و بخش های بعدی در پنجه زنی و آغاز تشکیل خوشه توزیع می شود.

IRRI Rice Today نمونه ای را شرح می دهد که 30 درصد نیتروژن در زمان انتقال نشا و باقی مانده در مراحل حساس رشد تقسیم می شود. این نسبت یک قانون ثابت برای ایران نیست، ولی اصل تقسیم نیتروژن را خوب نشان می دهد.

بهترین کود برای برنج بعد از نشا در برنامه کوددهی برنج چیست؟

به جای انتخاب یک محصول ثابت، سه سوال را پاسخ دهید: آیا نشا ریشه سالم دارد؟ آیا خاک فسفر و روی کافی دارد؟ آیا بوته علائم کمبود نیتروژن نشان می دهد؟

اگر فسفر پایه تامین شده و روی کمبود ندارد، ممکن است تمرکز اصلی به مدیریت نیتروژن و استقرار مناسب آب منتقل شود. اگر آزمایش خاک کمبود روی را نشان داده است، کود ازت نمی تواند مشکل روی را حل کند.

مواد هیومیکی یا فولویکی در بعضی برنامه های تجاری استفاده می شوند، ولی نباید جای N، P، K یا Zn مورد نیاز را بگیرند. اگر از این مواد استفاده می شود، آنها را مکمل مدیریت خاک در نظر بگیرید، نه جایگزین عناصر غذایی اصلی.

کوددهی برنج در مرحله پنجه زنی؛ بهترین کود برای پنجه زنی برنج چیست؟

مرحله پنجه زنی یکی از نقاطی است که تعداد خوشه های آینده تا حد زیادی پایه گذاری می شود. هدف کوددهی برنج در این مرحله ساخت پنجه موثر است، نه فقط سبز کردن مزرعه.

مزرعه ای که بیش از حد نیتروژن دریافت کند ممکن است بسیار سبز و متراکم شود، ولی این ظاهر همیشه به محصول بیشتر تبدیل نمی شود. تراکم اضافی می تواند سایه اندازی، بیماری و ورس را افزایش دهد.

IRRI نیتروژن را یکی از عناصر محدود کننده اصلی در برنج معرفی می کند و کمبود آن را با برگ های سبز مایل به زرد، کاهش رشد و تعداد پنجه کمتر مرتبط می داند. در مقابل، ازت بیش از حد می تواند ساقه نازک تر، ورس و حساسیت بیشتر به بعضی آفات و بیماری ها ایجاد کند.

زمان مصرف کود اوره برای برنج در پنجه زنی چگونه تعیین می شود؟

اوره 46 درصد نیتروژن دارد. اگر برنامه مزرعه مشخص کرده باشد که در یک نوبت باید 30 کیلوگرم نیتروژن خالص تامین شود، مقدار نظری اوره برابر است با 30 تقسیم بر 0.46، یعنی حدود 65 کیلوگرم اوره. این مثال فقط روش محاسبه را نشان می دهد. مقدار نیتروژن مورد نیاز باید از برنامه غذایی مزرعه گرفته شود.

در زمان کود سرک، آب مزرعه باید مدیریت شود تا کود همراه خروج آب از کرت خارج نشود. کاربرد اوره درست قبل از سرریز یا تخلیه آب می تواند بخشی از سرمایه کود را از مزرعه خارج کند.

در زمین های قلیایی و شرایط مستعد، اتلاف آمونیاکی نیز می تواند بالا باشد. به همین دلیل، زمان، وضعیت آب و یکنواختی پخش به اندازه تعداد کیسه کود مهم هستند.

کوددهی برنج با کود 10-52-10 در پنجه زنی؛ آیا همیشه لازم است؟

کود 10-52-10 یک فرمول فسفر بالا است، ولی عدد بزرگ 52 به این معنی نیست که هر مزرعه در پنجه زنی به آن نیاز دارد. اگر فسفر پایه کافی تامین شده و آزمون خاک کمبود نشان نمی دهد، افزودن فسفر بیشتر صرفا به دلیل پنجه زنی منطقی نیست. در مزرعه کم فسفر یا ریشه ضعیف، تصمیم می تواند متفاوت باشد. کیفیت آب، pH خاک و وضعیت روی نیز باید در کنار فسفر دیده شوند.

کوددهی برنج در ساقه دهی و قبل از خوشه دهی؛ زمان کود سرک برنج

پس از پایان پنجه زنی موثر، گیاه وارد مرحله ای می شود که ساختار ساقه و اندام زایشی اهمیت بیشتری پیدا می کند. اینجا مصرف ازت باید حساب شده تر شود. هدف حفظ سطح برگ فعال و تامین نیاز تشکیل خوشه است، بدون اینکه بوته بیش از حد نرم، بلند و مستعد ورس شود.

در بسیاری از سیستم های مدیریت نیتروژن، یک نوبت مهم سرک نزدیک آغاز تشکیل خوشه قرار می گیرد. این مرحله با ظاهر شدن خوشه از بوته فرق دارد؛ آغاز تشکیل خوشه زودتر اتفاق می افتد و تشخیص آن بر اساس رقم و سن مزرعه انجام می شود. اگر کشاورز صبر کند تا خوشه کاملا بیرون بیاید، بخشی از فرصت تغذیه ای تشکیل سنبلچه گذشته است.

کوددهی برنج با پتاسیم و سیلیس در ساقه دهی و جلوگیری از ورس

پتاسیم با رشد ریشه، قدرت عمومی گیاه و کاهش حساسیت به ورس ارتباط دارد. IRRI در راهنمای پتاسیم برنج اشاره می کند که در نرخ های بالاتر از 30 کیلوگرم K2O در هکتار، تقسیم پتاسیم به 50 درصد پایه و 50 درصد در آغاز تشکیل خوشه می تواند مطرح باشد. در خاک های شنی نیز تقسیم مصرف اهمیت بیشتری پیدا می کند.

سیلیکون در برنج به دلیل تجمع بالای آن در بافت گیاه مورد توجه است و بعضی برنامه ها از سیلیکات پتاسیم استفاده می کنند. ولی مقدار مصرف یک محصول سیلیکاتی باید بر اساس درصد واقعی Si و K، pH محلول و دستور تولیدکننده تعیین شود.

محلول پاشی غلیظ سیلیکات پتاسیم روی برگ در هوای گرم می تواند خطر سوختگی ایجاد کند. همیشه تست اختلاط و تست روی بخش کوچکی از مزرعه انجام شود.

کوددهی برنج در زمان خوشه دهی؛ بهترین کود در زمان خوشه دهی برنج چیست؟

عبارت بهترین کود در زمان خوشه دهی برنج یک پاسخ تک محصولی ندارد. وقتی خوشه در حال تشکیل و ظهور است، باید ببینیم محدودیت اصلی مزرعه چیست. اگر نیتروژن کم است، بوته رنگ پریده و سطح برگ ناکافی دارد.

اگر پتاسیم کم است، لبه و نوک برگ های پیر ممکن است زرد و نکروزه شوند، ریشه ها ضعیف تر شوند و درصد دانه پر کاهش پیدا کند. اگر روی کمبود دارد، الگوی علائم و زمان ظهور متفاوت خواهد بود.

پتاسیم در این مرحله از نظر سلامت ساقه و پر شدن آینده دانه اهمیت دارد. ولی کود پتاس دیرهنگام نمی تواند کمبود شدیدی را که از ابتدای فصل وجود داشته به طور کامل جبران کند. برنامه موفق، ذخیره پایه مناسب و نوبت تکمیلی در زمان درست را کنار هم قرار می دهد.

کود مناسب برای خوشه دهی برنج و نقش نیتروژن در آغاز تشکیل خوشه

در آغاز تشکیل خوشه، نیتروژن می تواند تعداد سنبلچه ها و ظرفیت باردهی را تحت تاثیر قرار دهد، ولی مقدار آن باید با وضعیت گیاه تطبیق داده شود. مزرعه بسیار سبز و متراکم لزوما به اوره بیشتر نیاز ندارد. اینجا LCC یا ارزیابی رنگ برگ، سابقه مصرف قبلی، تراکم بوته و حساسیت رقم به ورس به تصمیم کمک می کنند.

مصرف زیاد نیتروژن در این مرحله می تواند دوره رشد را طولانی کند و تعادل منبع و مخزن را به هم بزند. پس پاسخ درست به چه کودی برای خوشه برنج مناسب است این است: کودی که کمبود واقعی را جبران کند. برای بسیاری از مزارع، مدیریت درست N و K مهم تر از افزودن یک کود ترکیبی بدون تشخیص است.

کوددهی برنج در مرحله پر شدن دانه؛ بهترین کود برای پر شدن خوشه برنج

پس از گلدهی، دانه ها وارد دوره وزن گیری می شوند. در این زمان محصول فتوسنتز برگ ها باید به سمت دانه منتقل شود. سلامت برگ پرچم، آب کافی، دمای مناسب و تغذیه متعادل همگی در نتیجه نهایی نقش دارند.

اگر مزرعه قبل از این مرحله پتاسیم کافی دریافت نکرده باشد، نشانه های کمبود می توانند با وزن کمتر دانه و درصد بیشتر دانه نارس یا خالی همراه شوند.

برخلاف تبلیغات رایج، هیچ کود مایعی نمی تواند در چند روز خوشه خالی را به طور کامل پر کند اگر علت اصلی گرده افشانی نامناسب، گرمای شدید، بیماری، کمبود آب یا آسیب ریشه باشد. ابتدا علت مشخص شود. اگر کمبود پتاسیم تایید شده است، منبع پتاسیم مناسب بر اساس مرحله رشد و برچسب محصول انتخاب شود.

کوددهی برنج با پتاس بالا و زمان مصرف کود 12-12-36 برای برنج

فرمول 12-12-36 یک کود NPK با پتاسیم بالاتر است، ولی وجود 12 درصد نیتروژن در آن باید در مرحله پر شدن دانه جدی گرفته شود.

اگر مزرعه از قبل ازت زیادی دارد، انتخاب یک منبع پتاسیمی بدون نیتروژن ممکن است منطقی تر باشد. اگر گیاه هنوز به مقدار محدودی N نیاز دارد، شرایط فرق می کند. همین نکته نشان می دهد که اسم پتاس بالا به تنهایی برای انتخاب کافی نیست.

در برنامه های محصول محور، منبع پتاسیم می تواند کلرور پتاسیم، سولفات پتاسیم، نیترات پتاسیم یا فرمول های محلول باشد. هر کدام همراه پتاسیم یون یا عنصر دیگری وارد سیستم می کنند. انتخاب باید با شوری خاک، نیاز نیتروژن، گوگرد، روش مصرف و اقتصاد مزرعه هماهنگ شود.

مقدار مصرف کود پتاس در هکتار برنج و زمان مصرف کود پتاس برای برنج در برنامه کوددهی

برای مقدار مصرف کود پتاس در هکتار برنج یک عدد ثابت علمی وجود ندارد. IRRI توصیه پتاسیم را به هدف عملکرد و وضعیت پتاسیم خاک مرتبط می کند. این موسسه گزارش می کند که یک محصول برنج با تغذیه مناسب، در مجموع کاه و دانه، حدود 19 کیلوگرم K2O به ازای هر تن عملکرد دانه جذب می کند؛ بخش بزرگی از پتاسیم در کاه باقی می ماند. به همین دلیل خارج کردن کامل کاه و کلش از مزرعه در چند سال متوالی می تواند تراز پتاسیم را تغییر دهد.

اگر مقدار توصیه آزمایش خاک بر حسب K2O نوشته شده باشد، برای تبدیل به کود باید درصد K2O روی محصول را در نظر گرفت. مثلا اگر نیاز تکمیلی 60 کیلوگرم K2O در هکتار باشد و کود کلرور پتاسیم 60 درصد K2O داشته باشد، مقدار نظری کود 100 کیلوگرم در هکتار است.

اگر کود سولفات پتاسیم 50 درصد K2O داشته باشد، برای همان 60 کیلوگرم K2O مقدار نظری حدود 120 کیلوگرم است. این فقط محاسبه ماده غذایی است؛ تصمیم مزرعه باید محدودیت شوری و زمان مصرف را نیز ببیند.

زمان مصرف کود سولفات پتاسیم گرانوله برای برنج و زمان مصرف کلرور پتاسیم

اگر مقدار پتاسیم کم باشد، IRRI امکان مصرف کامل آن قبل از آخرین گل خرابی و تسطیح را مطرح می کند. در نرخ های بالاتر، تقسیم بین پایه و آغاز تشکیل خوشه می تواند مناسب باشد. این منطق برای انتخاب زمان مصرف سولفات پتاسیم گرانوله یا KCl کاربرد دارد، ولی منبع کود بر اساس شرایط خاک و آنالیز محصول انتخاب می شود.

کلرور پتاسیم معمولا منبع اقتصادی K است. سولفات پتاسیم علاوه بر K، گوگرد وارد می کند و کلر کمتری دارد. در مزرعه ای که آب یا خاک شوری بالایی دارد، تصمیم منبع پتاسیم باید با EC آب و خاک و توصیه محلی هماهنگ شود. انتخاب صرفا بر اساس قرمز بودن پتاس یا نام بازاری محصول علمی نیست.

مقدار مصرف کود اوره در هکتار برنج و بهترین زمان مصرف کود اوره در برنامه کوددهی برنج

اوره پرمصرف ترین منبع نیتروژن است و 46 درصد N دارد. اشتباه متداول این است که مقدار اوره را بدون تبدیل به نیتروژن خالص مقایسه کنیم. هر 100 کیلوگرم اوره حدود 46 کیلوگرم N تامین می کند.

پس اگر توصیه آزمایش و برنامه تغذیه ای 92 کیلوگرم N در هکتار باشد، مقدار نظری کل اوره برای تامین تمام این N حدود 200 کیلوگرم است. این مثال به معنی توصیه 200 کیلوگرم برای همه مزارع نیست.

راهنمای نیتروژن IRRI به جای یک مقدار ثابت، نیاز N را به پاسخ محصول و هدف عملکرد متصل می کند. مقدار N بومی خاک، کود دامی، بقایای گیاهی و آب آبیاری باید از نیاز کل کسر شود. این نگاه از مصرف تکراری کود بدون پاسخ اقتصادی جلوگیری می کند.

تقسیم کود اوره در کوددهی برنج؛ پایه، پنجه زنی و آغاز تشکیل خوشه

برای بسیاری از ارقام میان رس و دیررس، تقسیم نیتروژن بین استقرار اولیه، پنجه زنی و آغاز تشکیل خوشه منطقی تر از یک نوبت سنگین است. این تقسیم باعث می شود عرضه نیتروژن به تقاضای گیاه نزدیک تر باشد. سهم هر نوبت باید با رقم، روش کشت و وضعیت برگ تنظیم شود.

اگر مزرعه در پنجه زنی رنگ سبز کافی دارد و تراکم بوته زیاد است، نوبت سرک نباید فقط به این دلیل اجرا شود که هر سال در این تاریخ اوره می دادیم. مدیریت بر اساس LCC یا آزمون بافت برگ می تواند دقیق تر باشد. مصرف نیتروژن تقویمی بدون مشاهده مزرعه، یکی از دلایل کوددهی اضافی است.

کوددهی برنج با عناصر ریزمغذی؛ روی، گوگرد، منیزیم و سیلیکات پتاسیم

هر زردی یا ضعف بوته با اوره درمان نمی شود. کمبود روی، گوگرد، منیزیم، آهن یا سمیت آهن می توانند ظاهرهایی شبیه کمبودهای دیگر بسازند. تشخیص بر اساس سن برگ درگیر، محل علائم در مزرعه، pH، شرایط غرقاب و آزمایش بافت یا خاک انجام می شود.

یکی از مزیت های داشتن جدول کوددهی برنج این است که ریزمغذی ها از حالت محلول پاشی اتفاقی خارج می شوند و فقط در صورت نیاز وارد برنامه می شوند.

روی نمونه روشن این موضوع است. IRRI اشاره می کند که کمبود روی می تواند در خاک های آهکی و شالیزارهای غرقاب دائم رخ دهد و مصرف خاکی روی اثر چندفصلی داشته باشد.

زمان مصرف سیلیکات پتاسیم در برنج و نکات محلول پاشی سیلیس پتاس

سیلیکات پتاسیم هم پتاسیم دارد و هم سیلیکون. چون محصولات تجاری از نظر درصد ماده موثر، pH و چگالی بسیار متفاوت هستند، نمی توان یک دوز لیتر در هکتار برای همه برندها نوشت. اگر از طریق برگ استفاده می شود، آب با کیفیت مناسب، دمای خنک، غلظت توصیه شده سازنده و تست اختلاط مهم هستند.

سیلیکات های قلیایی ممکن است با بعضی کودهای کلسیمی، اسیدی یا سموم ناسازگار باشند. مخلوط کردن آنها در مخزن بدون تست جار می تواند رسوب یا تغییر pH شدید ایجاد کند. در برنامه حرفه ای، قابلیت اختلاط بخشی از کوددهی است، نه موضوع فرعی.

علائم کمبود عناصر در کوددهی برنج؛ از کمبود پتاس و نیتروژن تا روی

تشخیص کمبود از روی یک عکس همیشه قطعی نیست، ولی الگوی علائم سرنخ می دهد. کمبود نیتروژن معمولا از برگ های پیرتر شروع می شود و مزرعه سبز کم رنگ یا زرد مایل به سبز دیده می شود.

تعداد پنجه کاهش پیدا می کند. کمبود پتاسیم بیشتر با حاشیه زرد یا قهوه ای و سوختگی نوک برگ های پیر، ریشه ضعیف، ورس و درصد بیشتر دانه پرنشده همراه است. کمبود روی اغلب چند هفته بعد از نشاکاری با رشد کوتاه و لکه های قهوه ای غبارمانند دیده می شود.

اگر علائم در لکه های مشخص زمین دیده می شوند، علاوه بر تغذیه باید زهکشی، شوری، عمق آب، بیماری و تفاوت بافت خاک را بررسی کرد. کود دادن روی یک مشکل زهکشی، هزینه را افزایش می دهد ولی علت را حل نمی کند.

کوددهی برنج هاشمی و ارقام محلی؛ آیا بهترین کود برای برنج هاشمی متفاوت است؟

برنج هاشمی و بسیاری از ارقام محلی شمال ایران از نظر طول دوره رشد، ارتفاع بوته و حساسیت به ورس با بعضی ارقام اصلاح شده تفاوت دارند. به همین دلیل، نسخه ای که نیتروژن بالا را برای یک رقم کوتاه قد تحمل پذیر می داند ممکن است برای رقم محلی بلندتر مناسب نباشد. در ارقام حساس به ورس، هدف فقط سبزینگی نیست؛ باید تعادل نیتروژن و پتاسیم حفظ شود.

در برنامه برنج هاشمی، تاریخ نشاکاری و شرایط اقلیم گیلان یا مازندران نیز روی سرعت رسیدن به پنجه زنی و خوشه دهی اثر دارد. پس بهترین زمان کوددهی را با روز پس از نشا به تنهایی تعیین نکنید. مرحله واقعی رشد مزرعه معیار دقیق تری است.

مدیریت آب همراه کوددهی برنج؛ چه زمانی آب شالیزار را برای کود سرک تنظیم کنیم؟

کوددهی برنج از مدیریت آب جدا نیست. اگر بلافاصله پس از پخش کود، آب از مزرعه خارج شود، بخشی از مواد غذایی هم از دست می رود.

اگر عمق آب بیش از حد باشد، استقرار نشا و اکسیژن رسانی به ریشه می تواند تحت تاثیر قرار گیرد. در طرف دیگر، خشک شدن شدید در مرحله حساس نیز جذب عناصر و رشد را محدود می کند.

IRRI در مدیریت نیتروژن تاکید می کند که آب باید طوری کنترل شود که از خروج کود با رواناب جلوگیری شود. برنامه آبیاری تناوبی نیز باید با زمان کود سرک هماهنگ شود. هدف این است که کود در ناحیه ریشه باقی بماند و گیاه فرصت جذب داشته باشد.

اشتباهات رایج در کوددهی برنج که جدول کود دهی شالیزار را بی اثر می کنند

یک جدول خوب زمانی نتیجه می دهد که اجرای مزرعه هم دقیق باشد. بزرگ ترین خطا، تبدیل توصیه عنصر غذایی به تعداد کیسه بدون توجه به درصد کود است.

دو محصول ممکن است هر دو پتاسیم نامیده شوند ولی یکی 30 درصد K2O و دیگری 60 درصد K2O داشته باشد. مصرف مساوی آنها، ماده غذایی مساوی وارد خاک نمی کند.

خطای دوم، مصرف ازت بر اساس رنگ سبز دلخواه است. شالیزار خیلی سبز همیشه شالیزار پربازده نیست. رشد رویشی بیش از حد می تواند ورس و بیماری را بیشتر کند.

خطای سوم، محلول پاشی مخلوط چند کود بدون تست اختلاط است. رسوب، تغییر pH یا شوری بالا می تواند هم کود را هدر دهد و هم برگ را بسوزاند.

کوددهی برنج و خطای استفاده از نسخه یکسان برای همه شالیزارها

حتی دو قطعه از یک روستا ممکن است پتاسیم، فسفر و ماده آلی متفاوت داشته باشند. مزرعه ای که سال ها کاه را برگردانده با مزرعه ای که تمام کاه را خارج کرده از نظر تراز K یکسان نیست. زمین با آب چاه شور با زمینی که از آب سطحی کم شوری استفاده می کند یکسان نیست. پس جدول را به عنوان نقشه پایه ببینید و با داده مزرعه تنظیم کنید.

کوددهی برنج و خطای خرید کود فقط بر اساس نام تجاری

در خرید کود، آنالیز تضمین شده، درصد عناصر، شکل شیمیایی، حلالیت، شوری، pH، تاریخ تولید و اصالت محصول مهم تر از نام تبلیغاتی هستند. عبارت هایی مثل پتاس 99 درصد، کود خوشه دهی یا کود تقویتی بدون برگه آنالیز اطلاعات کافی برای تصمیم فنی نمی دهند.

راهنمای خرید کود برای کوددهی برنج؛ اوره، سولفات پتاسیم، NPK و ریزمغذی

برای خرید کود شالیزار، اول نیاز را به عنصر تبدیل کنید و بعد محصول را انتخاب کنید. اگر نیاز مزرعه نیتروژن است، درصد N را بررسی کنید. اگر نیاز پتاسیم است، K2O و منبع آن را بخوانید.

اگر کمبود روی دارید، درصد Zn و فرم سولفات یا کلات اهمیت دارد. این روش باعث می شود محصول هایی با نام های متفاوت را روی یک مبنای واقعی مقایسه کنید.

در پلتفرم شیمیکو می توان گروه های مختلف کودهای کشاورزی، اوره و مواد اولیه مرتبط را بررسی کرد. برای سفارش عمده، علاوه بر قیمت هر کیلو یا تن، COA، درصد ماده غذایی، نوع بسته بندی، حداقل سفارش و محل تحویل را از تامین کننده دریافت کنید.

سوالات متداول کوددهی برنج؛ زمان کود دهی، خوشه دهی، اوره و پتاس

منابع علمی جدول کود دهی برنج و برنامه کوددهی برنج

اعداد و اصول تغذیه ای این مقاله بر مبنای منابع بین المللی مدیریت عناصر غذایی برنج نوشته شده اند. مقدار مصرف نهایی برای شالیزارهای ایران باید با آزمون خاک، توصیه کارشناسی منطقه، نوع رقم و آنالیز کود مصرفی تطبیق داده شود.