مستربچ مشکی چیست؟ انواع، کاربرد، درصد مصرف و انتخاب گرید مناسب

یک کیسه زباله مشکی، نایلکس فروشگاهی، لوله پلی اتیلن سیاه، سطل پلاستیکی یا قطعه مشکی خودرو را در نظر بگیرید. برای تولید بسیاری از این محصولات، رنگ مشکی از طریق ماده ای به نام مستربچ مشکی وارد پلاستیک می شود.

در ظاهر موضوع ساده است؛ مقداری گرانول مشکی به مواد اولیه اضافه می شود و محصول رنگ می گیرد.

اما وقتی پای تولید واقعی وسط باشد، داستان کمی فرق می کند.

یک مستربچ با 2 درصد مصرف ممکن است رنگ مشکی یکدست و خوبی ایجاد کند. محصول دیگری ارزان تر است، اما باید مقدار بیشتری از آن مصرف کنید. یک نمونه روی نایلون عالی جواب می دهد ولی روی قطعه تزریقی نتیجه خوبی ندارد. نمونه دیگری هم در ابتدا خوب است، اما بار بعدی که می خرید رنگ محصول کمی تغییر می کند.

پس مستربچ مشکی فقط «رنگ مشکی پلاستیک» نیست. نوع دوده، مقدار آن، پایه پلیمری، کیفیت پخش و کاربردی که برای آن طراحی شده همگی روی نتیجه اثر می گذارند.

اگر هنوز تفاوت مستربچ های رنگی، سفید، مشکی و افزودنی برایتان روشن نیست، ابتدا مقاله انواع مستربچ را ببینید. در این مطلب فقط سراغ مستربچ مشکی می رویم.

مستربچ مشکی چیست؟

مستربچ مشکی را می توان یک «رنگ غلیظ آماده برای پلاستیک» در نظر گرفت. به جای اینکه تولیدکننده پودر دوده را مستقیم داخل دستگاه بریزد، دوده از قبل با یک ماده پلیمری مخلوط و به شکل گرانول آماده شده است. این کار چند مزیت دارد.

دوز کردن ماده راحت تر می شود، گرد و غبار دوده کمتر می شود و اگر مستربچ درست تولید شده باشد، رنگ بهتر بین مواد پلاستیکی پخش می شود. به همین دلیل مستربچ مشکی در خطوط فیلم، تزریق پلاستیک، بادی، لوله، کابل و بسیاری از محصولات دیگر استفاده می شود.

البته همه مستربچ های مشکی مثل هم نیستند. اگر قرار است نایلون بسیار نازک تولید کنید، محصولی می خواهید که رنگ در آن خیلی خوب پخش شود. اگر لوله ای برای فضای باز تولید می کنید، مقاومت در برابر نور خورشید اهمیت بیشتری پیدا می کند. اگر قطعه تزریقی دکوراتیو دارید، عمق و ظاهر رنگ مهم تر می شود.

پس قبل از اینکه بپرسیم «بهترین مستربچ مشکی کدام است؟»، باید بپرسیم:

برای چه محصولی؟

مستربچ مشکی از چه موادی ساخته می شود؟

فرمول دقیق هر تولیدکننده می تواند متفاوت باشد، اما بیشتر مستربچ های مشکی سه بخش اصلی دارند.

1. دوده یا کربن بلک

این همان ماده ای است که رنگ مشکی را ایجاد می کند. اما کربن بلک فقط یک پودر سیاه ساده نیست. انواع مختلف آن از نظر اندازه ذرات، ساختار و قدرت رنگ دهی با هم فرق دارند.

به همین دلیل دو مستربچ که هر دو مثلا درصد مشابهی دوده دارند، لزوما عملکرد یکسانی ندارند.

2. پایه پلیمری

دوده باید داخل یک ماده پلاستیکی قرار بگیرد تا مستربچ به شکل گرانول تولید شود. این ماده را پایه یا حامل مستربچ می نامند. ممکن است پایه بر اساس پلی اتیلن، پلی پروپیلن یا مواد دیگری انتخاب شود. نکته مهم این است که پایه مستربچ باید با ماده اصلی محصول شما سازگار باشد.

3. مواد کمکی

بسته به کاربرد، تولیدکننده ممکن است مواد دیگری برای بهتر شدن پخش، راحت تر شدن فرآیند یا ایجاد یک ویژگی خاص به فرمول اضافه کند. برای همین دو مستربچ مشکی که ظاهر تقریبا یکسانی دارند، می توانند روی خط تولید رفتار متفاوتی داشته باشند.

کربن بلک چه نقشی در مستربچ مشکی دارد؟

وظیفه اول کربن بلک مشخص است: ایجاد رنگ مشکی. ولی ماجرا به همین جا ختم نمی شود.

نوع کربن بلک می تواند روی میزان مشکی بودن، قدرت پوشانندگی و رفتار محصول در برابر نور اثر بگذارد. بعضی انواع خاص هم برای ساخت محصولات رسانا یا ضد الکتریسیته ساکن استفاده می شوند.

یعنی انتخاب نوع دوده به کاربرد نهایی وابسته است. اگر فقط یک کیسه زباله معمولی تولید می کنید، نیازتان با کارخانه ای که لوله فضای باز یا قطعه الکترونیکی خاص تولید می کند یکسان نیست.

انواع مستربچ مشکی کدامند؟

وقتی وارد بازار می شوید، ممکن است با عنوان هایی مثل مشکی پلی اتیلن، مشکی پلی پروپیلن، مشکی فیلم، مشکی تزریق، مشکی UV یا مشکی رسانا روبه رو شوید.

دلیل این تنوع ساده است: یک مستربچ نمی تواند بهترین انتخاب برای همه محصولات باشد.

مستربچ مشکی پلی اتیلن

این گروه برای بسیاری از محصولات ساخته شده از پلی اتیلن استفاده می شود. نایلون، نایلکس، فیلم بسته بندی، بعضی کیسه ها و تعدادی از محصولات بادی و لوله ای می توانند در این گروه قرار بگیرند.

اگر ماده اصلی شما PE است، هنگام خرید باید درباره سازگاری پایه مستربچ با همان پلی اتیلن سوال کنید.

مستربچ مشکی پلی پروپیلن

این نوع برای محصولاتی مطرح می شود که ماده اصلی آنها PP است. قطعات تزریقی، بعضی لوازم خانگی، قطعات خودرو، سبد و محصولات مشابه می توانند به مستربچ سازگار با پلی پروپیلن نیاز داشته باشند.

مستربچ مشکی مخصوص فیلم

اینجا کیفیت پخش خیلی مهم است. چون فیلم نازک است و اگر ذرات دوده به شکل تجمع باقی مانده باشند، ممکن است روی فیلم به صورت نقطه یا رگه دیده شوند. هرچه ضخامت کمتر شود، حساسیت بالاتر می رود.

مستربچ مشکی مخصوص تزریق

در محصولات تزریقی، علاوه بر رنگ، ظاهر سطح اهمیت زیادی دارد. ممکن است تولیدکننده به مشکی عمیق، سطح براق یا رنگ کاملا یکنواخت نیاز داشته باشد. در این شرایط مستربچ مخصوص فیلم لزوما بهترین انتخاب برای قطعه تزریقی نیست.

مستربچ مشکی مقاوم در برابر نور خورشید

محصولی که داخل انبار استفاده می شود با محصولی که سال ها در فضای باز قرار دارد شرایط یکسانی ندارد. برای لوله، بعضی تجهیزات کشاورزی، قطعات فضای باز و محصولات مشابه، انتخاب گریدی که برای مقاومت در برابر نور طراحی شده اهمیت بیشتری دارد.

مستربچ مشکی رسانا

این گرید برای یک هدف متفاوت ساخته می شود. در این محصولات فقط مشکی شدن پلاستیک مهم نیست. نوع خاصی از کربن بلک و مقدار مناسب آن برای کاهش مقاومت الکتریکی پلاستیک استفاده می شود. این محصولات بیشتر در کاربردهای تخصصی استفاده می شوند و نباید آنها را با مستربچ مشکی عمومی یکی دانست.

جدول انواع مستربچ مشکی و کاربرد هرکدام

اگر هنوز نمی دانید از کدام گروه شروع کنید، محصول نهایی را مشخص کنید. این جدول مسیر انتخاب اولیه را ساده تر می کند.

این جدول فقط نقطه شروع است. مثلا دو گرید مخصوص فیلم هم می توانند از نظر مقدار دوده، پایه و قدرت رنگ دهی با هم فرق داشته باشند.

کاربرد مستربچ مشکی در صنعت پلاستیک چیست؟

مستربچ مشکی تقریبا در تمام شاخه های صنعت پلاستیک دیده می شود. اما دلیل استفاده در همه آنها یکسان نیست.

مستربچ مشکی در نایلون و نایلکس

در نایلون و نایلکس معمولا هدف اصلی ایجاد رنگ مشکی یکنواخت با مصرف مناسب است. کیسه زباله، کیسه های فروشگاهی و انواع فیلم مشکی نمونه های رایج هستند.

در اینجا نقطه، رگه و ذرات درشت دردسرساز می شوند، چون فیلم نازک است و عیب سریع دیده می شود.

مستربچ مشکی در بسته بندی

بعضی بسته بندی ها برای ظاهر، پوشاندن محتویات یا ویژگی های خاص به رنگ مشکی نیاز دارند. نوع پلیمر بسته بندی باید مشخص باشد تا گرید مناسب انتخاب شود.

مستربچ مشکی در قطعات تزریقی

سطل، جعبه، قطعات خودرو، بدنه تجهیزات و ده ها محصول دیگر می توانند با مستربچ مشکی رنگ شوند. در قطعه تزریقی، ته رنگ و ظاهر سطح اهمیت بیشتری پیدا می کند.

مستربچ مشکی در لوله و اتصالات

در بعضی محصولات لوله ای، مستربچ فقط برای رنگ نیست و نقش محافظتی هم دارد. اینجا نمی توان یک گرید عمومی ارزان را بدون بررسی جایگزین محصول موردنیاز خط کرد.

مستربچ مشکی در صنایع کشاورزی

فیلم مالچ، برخی تجهیزات آبیاری و محصولات پلاستیکی مورد استفاده در فضای باز می توانند از مستربچ مشکی استفاده کنند. در چنین کاربردهایی مقاومت در برابر نور خورشید مهم تر می شود.

مستربچ مشکی در سیم و کابل

در بعضی کابل ها و روکش ها نیز از گریدهای مشکی مخصوص استفاده می شود. اما اینجا مشخصات فنی محصول اهمیت بالایی دارد و مستربچ عمومی را نباید بدون بررسی جایگزین کرد. اگر می خواهید تصویر کامل تری از مصرف انواع مستربچ در صنایع مختلف داشته باشید، مقاله

کاربرد مستربچ در صنعت پلاستیک، لوله سازی و بسته بندی را هم ببینید.

درصد کربن بلک در مستربچ مشکی چقدر است؟

یکی از سوال های پرتکرار موقع خرید این است:

این مستربچ چند درصد دوده دارد؟ جواب می تواند از یک محصول به محصول دیگر بسیار متفاوت باشد.

در محصولات تجاری مختلف، مستربچ هایی با غلظت پایین تر و بالاتر کربن بلک تولید می شوند. حتی نمونه هایی با حدود 17، 35، 40، 50 و 60 درصد رنگدانه مشکی در بازار جهانی وجود دارند.

ولی این اعداد را اشتباه تفسیر نکنید. 60 درصد به خودی خود یعنی «بهترین محصول» نیست.

هرچه مقدار دوده بالا می رود، تولیدکننده مستربچ باید بتواند همان مقدار را به خوبی داخل پایه پلیمری پخش کند. اگر پخش مناسب نباشد، غلظت بالا می تواند دردسر ایجاد کند.

درصد مصرف مستربچ مشکی چقدر است؟

اینجا هم یک عدد ثابت برای همه خطوط وجود ندارد.

درصد مصرف به غلظت خود مستربچ، نوع پلاستیک، ضخامت محصول، رنگ پایه و میزان مشکی بودن موردنظر بستگی دارد. به همین دلیل دو کارخانه ممکن است یک گرید مشابه را با درصدهای متفاوت استفاده کنند.

مثلا اگر مواد بازیافتی خاکستری دارید و قرار است محصول کاملا مشکی تولید کنید، نیازتان با کارخانه ای که مواد نو و بدون رنگ دارد متفاوت است.

چطور مقدار اولیه را پیدا کنیم؟

از مقدار پیشنهادی سازنده یا تامین کننده شروع کنید. بعد روی خط واقعی تست بزنید. اگر با 2 درصد به نتیجه رسیده اید، بدون دلیل مقدار را بالا نبرید. اگر رنگ کافی نیست، قبل از افزایش شدید مصرف بررسی کنید مشکل از قدرت رنگ دهی است یا از پخش و شرایط تولید.

یک روش دیگر زمانی کاربرد دارد که مقدار کربن بلک موردنیاز محصول نهایی مشخص باشد. مثلا فرض کنید مستربچ 40 درصد کربن بلک دارد و شما از نظر فرمول به 2 درصد کربن بلک در محصول نهایی نیاز دارید.

از نظر محاسباتی حدود 5 درصد مستربچ لازم می شود. اما حتی این عدد هم باید با شرایط واقعی خط بررسی شود.

چرا مستربچ مشکی ارزان گاهی گران تر تمام می شود؟

فرض کنید مستربچ اول کیلویی 280 هزار تومان است و با 2 درصد مصرف جواب می دهد. مستربچ دوم کیلویی 190 هزار تومان است. خیلی ارزان تر به نظر می رسد، اما باید 4 درصد مصرف شود.

برای یک تن محصول:

اعداد فرضی هستند، اما نتیجه مهم است.

محصول B با اینکه 90 هزار تومان در هر کیلو ارزان تر بود، در این مثال برای هر تن محصول 2 میلیون تومان هزینه بیشتری ایجاد کرد.

اگر ضایعات یا توقف خط هم بیشتر شود، اختلاف بالاتر می رود.

پس هزینه واقعی را به ازای محصول سالم حساب کنید، نه به ازای هر کیلو مستربچ.

برای نایلون و نایلکس چه مستربچ مشکی مناسب است؟

در فیلم های نازک، کیفیت پخش یکی از مهم ترین موارد است. دلیلش ساده است.

اگر یک توده کوچک دوده در قطعه ضخیم باشد شاید خیلی دیده نشود، اما همان توده روی نایلون نازک به شکل یک نقطه واضح خودش را نشان می دهد.

برای همین هنگام خرید مستربچ مشکی برای نایلون یا نایلکس این موارد را بررسی کنید:

• پایه با پلی اتیلن سازگار باشد.
• رنگ در کل فیلم یکنواخت باشد.
• نقاط درشت روی فیلم دیده نشود.
• با درصد مصرف منطقی به رنگ برسید.
• مستربچ باعث تغییر نامطلوب در دوخت یا ظاهر نشود.
• کیفیت بارهای مختلف نزدیک به هم باشد.

اگر همزمان از فیلر استفاده می کنید، مقدار فیلر هم می تواند روی ظاهر فیلم اثر بگذارد. راهنمای مستربچ کربنات کلسیم برای نایلون و نایلکس این موضوع را جداگانه بررسی کرده است.

مستربچ مشکی PE و PP چه فرقی دارند؟

فرق اصلی به پایه و سازگاری برمی گردد. اگر فیلم پلی اتیلن تولید می کنید، محصولی می خواهید که با PE خوب ترکیب شود. اگر قطعه PP دارید، باید سازگاری مستربچ با پلی پروپیلن را بررسی کنید. گاهی یک گرید برای چند خانواده پلاستیکی قابل استفاده است، اما نباید این موضوع را از روی ظاهر یا اسم محصول حدس زد. مشخصات فنی همان گرید را ببینید.

مستربچ مشکی فیلم با مستربچ تزریق چه فرقی دارد؟

در فیلم، پخش و نبود ذرات درشت خیلی مهم است. در تزریق، عمق رنگ و ظاهر سطح می تواند اولویت بیشتری داشته باشد.

یک قطعه پلاستیکی مشکی ممکن است قرار باشد براق و زیبا باشد، ولی یک کیسه زباله بیشتر به پوشانندگی و مصرف اقتصادی نیاز دارد.

بنابراین حتی اگر هر دو محصول مشکی هستند، نیاز تولیدی یکسانی ندارند. قبل از خرید مشخص کنید محصول نهایی چیست. فروشنده ای که فقط بر اساس عبارت «مشکی می خواهم» محصول پیشنهاد می دهد اطلاعات کافی از خط شما ندارد.

مستربچ مشکی برای محصولات فضای باز چه فرقی دارد؟

نور خورشید به مرور زمان می تواند بسیاری از پلاستیک ها را ضعیف کند. برای همین در محصولی که قرار است سال ها بیرون بماند، مسئله فقط رنگ نیست.

نوع کربن بلک، مقدار آن و نحوه پخش می توانند در مقاومت محصول در برابر تابش نقش داشته باشند. این موضوع برای بعضی لوله ها، تجهیزات آبیاری، فیلم های کشاورزی و قطعات بیرونی مهم است. اگر محصول شما مصرف طولانی مدت در فضای باز دارد، حتما این موضوع را هنگام خرید اعلام کنید.

برای مواد بازیافتی چه مستربچ مشکی انتخاب کنیم؟

مستربچ مشکی در تولید با مواد بازیافتی کاربرد زیادی دارد. یکی از دلایلش این است که رنگ مواد بازیافتی همیشه ثابت نیست. یک محموله ممکن است خاکستری باشد، محموله بعدی کمی قهوه ای یا سبز دیده شود.

اگر محصول نهایی مشکی باشد، مستربچ می تواند بخشی از این اختلاف رنگ را بپوشاند. در این کاربرد قدرت پوشانندگی اهمیت زیادی پیدا می کند. اما باز هم نباید با بالا بردن بی حساب مقدار مصرف مشکل را حل کرد. اول نمونه را روی همان مواد بازیافتی خودتان تست کنید.

مستربچی که روی مواد نو نتیجه خوبی داده لزوما با همان درصد روی مواد بازیافتی جواب نمی دهد.

مستربچ مشکی خوب چه ویژگی هایی دارد؟

برای یک بررسی اولیه لازم نیست آزمایشگاه مجهز داشته باشید. خود خط تولید اطلاعات زیادی به شما می دهد.

رنگ یکنواخت

محصول نباید در یک قسمت پررنگ و در قسمت دیگر کم رنگ باشد.

مصرف منطقی

اگر برای رسیدن به رنگ موردنظر مجبورید مقدار زیادی مستربچ مصرف کنید، باید قدرت رنگ دهی محصول را بررسی کنید.

پخش مناسب

رگه، نقاط درشت و تجمع مواد می توانند نشانه پخش نامناسب باشند.

ثبات بین سفارش ها

اگر هر بار که محموله جدید می رسد مجبورید درصد مصرف را تغییر دهید، تولید پایدار سخت می شود. گرید مناسب باید تا حد قابل قبول از یک بار به بار بعدی رفتار مشابهی داشته باشد.

مستربچ مشکی بی کیفیت چه نشانه هایی دارد؟

از روی ظاهر گرانول نمی توان همیشه کیفیت را تشخیص داد. مشکل خیلی وقت ها بعد از تولید خودش را نشان می دهد.

نشانه هایی که باید بررسی شوند شامل این مواردند:

• مصرف بیشتر از انتظار
• وجود رگه روی محصول
• نقاط یا ذرات مشکی درشت روی فیلم
• اختلاف رنگ بین بخش های مختلف تولید
• تغییر نتیجه از یک محموله به محموله بعدی
• نیاز به تغییر زیاد تنظیمات دستگاه

البته عجله نکنید.

اگر رگه می بینید، ممکن است مشکل از اختلاط دستگاه یا دمای نامناسب هم باشد.

برای تست درست، شرایط خط را ثابت نگه دارید و فقط مستربچ را تغییر دهید.

چرا مستربچ مشکی روی محصول رگه یا نقطه ایجاد می کند؟

یکی از دلایل می تواند تجمع ذرات دوده باشد. دوده باید هنگام تولید مستربچ به خوبی بین مواد پخش شود. اگر بخشی از آن به صورت توده باقی بماند، بعدا ممکن است روی فیلم یا قطعه خودش را نشان دهد. اما دلیل فقط مستربچ نیست.

این موارد هم باید بررسی شوند:

• مخلوط شدن ضعیف مواد
• دمای نامناسب دستگاه
• ناسازگاری پایه مستربچ با پلیمر
• آلودگی مواد اولیه
• مشکل در خوراک دهی

یعنی اگر اولین واکنش شما به رگه این باشد که «مستربچ بیشتری بریزیم»، ممکن است هزینه را بالا ببرید بدون اینکه علت اصلی برطرف شود.

مستربچ مشکی با کربن بلک چه تفاوتی دارد؟

این دو را نباید یکی دانست. کربن بلک پودر بسیار ریز مشکی است. مستربچ مشکی محصول آماده تری است که این ماده داخل یک پایه پلیمری پخش شده و به صورت گرانول عرضه می شود.

برای بسیاری از کارخانه های پلاستیک، مستربچ استفاده راحت تری دارد. گرد و غبار کمتر است، کنترل مقدار مصرف راحت تر می شود و کارخانه لازم نیست خودش فرآیند پخش دوده خام را انجام دهد.

اما بعضی واحدهای تخصصی کامپاندینگ تجهیزات لازم برای کار مستقیم با کربن بلک را دارند. پس انتخاب بین این دو به نوع کارخانه و تجهیزات بستگی دارد.

قیمت مستربچ مشکی به چه عواملی بستگی دارد؟

وقتی دو فروشنده برای مستربچ مشکی قیمت متفاوتی اعلام می کنند، لزوما یکی گران فروش نیست و دیگری ارزان فروش.  ممکن است خود محصولات متفاوت باشند.

چند عامل روی قیمت اثر می گذارد:

• درصد کربن بلک
• نوع و کیفیت کربن بلک
• نوع پایه پلیمری
• کیفیت پخش
• وجود افزودنی های خاص
• کاربرد عمومی یا تخصصی
• حجم سفارش
• برند و تولیدکننده

برای همین مقایسه قیمت زمانی معنی دارد که مشخصات دو محصول نزدیک باشد. اگر فقط قیمت هر کیلو را بپرسید، ممکن است دو محصول کاملا متفاوت را کنار هم بگذارید.

برای جزئیات بیشتر درباره خرید و استعلام، مقاله قیمت و فروش عمده مستربچ را ببینید.

برای خرید مستربچ مشکی چه اطلاعاتی بدهیم؟

پیام «مستربچ مشکی چند؟» اطلاعات زیادی به فروشنده نمی دهد. اگر مشخصات بیشتری بفرستید، پیشنهاد دقیق تری دریافت می کنید.

در یک استعلام خوب بهتر است این موارد نوشته شوند:

• نوع پلیمر
• محصول نهایی
• روش تولید
• درصد مصرف فعلی
• میزان تیرگی موردنظر
• مصرف داخل یا فضای باز
• مقدار خرید

جدول راهنمای انتخاب مستربچ مشکی

قبل از سفارش عمده، این چند مورد را کنار هم بررسی کنید.

سوالات متداول درباره مستربچ مشکی

در ادامه جواب کوتاه چند سوال پرتکرار را می خوانید.

قبل از خرید، از محصول نهایی شروع کنید

اگر قرار است مستربچ مشکی بخرید، از درصد دوده یا قیمت شروع نکنید.

اول محصول را مشخص کنید.

فیلم است یا قطعه تزریقی؟ PE است یا PP؟ داخل ساختمان استفاده می شود یا زیر آفتاب؟ مواد نو دارید یا بازیافتی؟ ظاهر خیلی مشکی و براق می خواهید یا فقط پوشانندگی کافی است؟

وقتی جواب این سوال ها مشخص شود، مقایسه گریدها خیلی ساده تر می شود.

بعد درصد کربن بلک، مقدار مصرف و قیمت را کنار هم بگذارید.

به این شکل احتمال اینکه مستربچی ارزان بخرید ولی بعدا با مصرف بیشتر، رگه، ضایعات یا تنظیمات اضافه هزینه اش را پس بدهید کمتر می شود.