کود اوره فسفات چیست؟ راهنمای کامل کاربرد، مصرف و قیمت و بهترین برندها

خواندن
کود اوره فسفات چیست؟ راهنمای کامل کاربرد، مصرف و قیمت و بهترین برندها

اگر فکر می‌ کنید کود اوره فسفات فقط یک کود فسفره معمولی است که می‌ شود جایش را با MAP یا DAP پر کرد، باید بگویم که اشتباه می‌ کنید. اوره فسفات یک کود دوگانه با خاصیت اسیدی است که در خاک‌ های آهکی ایران، جایی که بیش از ۶۰ درصد اراضی کشاورزی کشور را تشکیل می‌ دهند، عملکردی کاملاً متفاوت از سایر کودهای فسفره دارد. این مقاله همه چیز را از صفر توضیح می‌ دهد.

فهرست مطالب

کود اوره فسفات چیست؟ تعریف دقیق و فرمول شیمیایی

کود اوره فسفات (Urea Phosphate) ترکیبی است از اوره و اسید فسفریک با فرمول شیمیایی CO(NH₂)₂·H₃PO₄. این کود در دمای اتاق به شکل کریستال سفید یا پودر ظاهر می‌ شود، بی‌ بو است و در آب به راحتی حل می‌ شود.

اما آنچه اوره فسفات را از سایر کودها جدا می‌ کند، pH اسیدی قوی محلول آن است. وقتی یک درصد اوره فسفات را در آب حل می‌ کنید، pH محلول به ۱.۸ تا ۲.۲ می‌ رسد. این عدد خیلی مهم است. بعداً می‌ فهمید چرا.

ترکیب عناصر غذایی در کود اوره فسفات

اوره فسفات دو عنصر اصلی دارد:

  • نیتروژن (N): ۱۷ تا ۱۸ درصد به شکل آمیدی
  • فسفر (P₂O₅): ۴۴ تا ۴۴.۵ درصد به شکل کاملاً محلول

حلالیت این کود در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد به ۱۷۰ گرم در ۱۰۰ میلی‌ لیتر آب می‌ رسد. این یعنی برای سیستم‌ های آبیاری قطره‌ ای و فرتیگیشن، یکی از بهترین گزینه‌ های موجود در بازار است.

«اوره فسفات به‌ویژه در خاک‌ های آهکی که تثبیت فسفر یک محدودیت اصلی است، بسیار مؤثر عمل می‌ کند. اثر اسیدی‌ کننده موضعی این کود، pH خاک را در ناحیه ریشه کاهش داده و دسترسی گیاه به فسفر را به‌طور قابل‌ توجهی افزایش می‌ دهد.»
Geoderma, Elsevier – Phosphorus availability in calcareous soils, 2021

چرا pH اسیدی اوره فسفات در کشاورزی ایران اهمیت دارد؟

بیشتر خاک‌ های ایران، به‌خصوص در استان‌ های کرمان، اصفهان، فارس، خراسان و یزد، pH بالای ۷.۵ دارند. در این خاک‌ ها یک مشکل اساسی وجود دارد: فسفر به کلسیم و منیزیم موجود در خاک متصل می‌ شود و رسوب می‌ کند.

وقتی مونو آمونیوم فسفات (MAP) و دی آمونیوم فسفات به این خاک‌ ها اضافه می‌ کنید، بخش بزرگی از فسفر قبل از اینکه ریشه گیاه بتواند آن را جذب کند، به شکل کلسیم فسفات رسوب می‌ کند. اما اوره فسفات به دلیل pH اسیدی، محیط اطراف ریشه را موقتاً اسیدی می‌ کند و این رسوب‌ گذاری را به شدت کاهش می‌ دهد.

چهار مزیت اصلی pH اسیدی اوره فسفات در خاک‌ های آهکی

  • حل کردن رسوبات آهکی: اسید فسفریک آزاد شده، کربنات کلسیم خاک را حل می‌ کند و فسفر قابل جذب را افزایش می‌ دهد
  • افزایش جذب ریزمغذی‌ ها: در pH پایین‌ تر، آهن، روی، منگنز و مس بهتر جذب می‌ شوند
  • پاکسازی لوله‌های آبیاری: رسوبات کربنات کلسیم در قطره‌ چکان‌ ها را حل می‌ کند
  • کاهش تلفات نیتروژن: در محیط اسیدی، تبدیل اوره به آمونیاک کندتر است و تلفات تبخیری کمتر می‌ شود
💡 نکته کلیدی: طبق تحقیقات دانشگاه تهران، در خاک‌ های با pH بالای ۷.۸، کارایی جذب فسفر از کودهای معمولی به کمتر از ۲۰ درصد می‌ رسد. اوره فسفات این عدد را تا ۴۵ تا ۵۵ درصد افزایش می‌ دهد.

خواص کود اوره فسفات

اوره فسفات (Urea Phosphate) یک کود کامل محلول در آب است که دو عنصر اصلی نیتروژن و فسفر را به‌صورت همزمان تأمین می‌ کند.

ترکیب شیمیایی و خواص فیزیکی اوره فسفات

  • نیتروژن کل: ۱۷٪ (به شکل آمیدی)
  • فسفر: ۴۴٪
  • pH محلول ۱٪: ۱.۸ تا ۲.۲ (اسیدی قوی)
  • حلالیت در آب: بیش از ۲۰۰ گرم در لیتر در دمای ۲۰°C
  • شکل ظاهری: کریستال سفید یا گرانول
  • EC محلول ۱٪: حدود ۱.۲ میلی‌ زیمنس بر سانتی‌ متر

خواص کلیدی اوره فسفات در خاک

  • اثر اسیدی‌ کننده موضعی: پس از مصرف، pH ریزوسفر را کاهش می‌ دهد و فسفر تثبیت‌ شده را آزاد می‌ کند.
  • جلوگیری از تثبیت فسفر: در خاک‌های آهکی با pH بالا، فسفر به‌ جای تبدیل به ماده نامحلول، در دسترس گیاه باقی می‌ ماند.
  • انحلال کامل: هیچ رسوبی در سیستم آبیاری قطره‌ ای ایجاد نمی‌ کند.
  • سازگاری با اکثر کودها: با کودهای پتاسیمی، کلسیم نیترات (با احتیاط) و ریز مغذی‌ ها قابل ترکیب است.

مزایا و معایب کود اوره فسفات

مزایا و معایب کود اوره فسفات

✅ مزایای اوره فسفات

  • تأمین همزمان N و P در یک محصول
  • انحلال کامل در آب، مناسب فرتیگیشن و محلول‌ پاشی
  • افزایش جذب فسفر در خاک‌ های آهکی تا ۳۰ تا ۴۰٪
  • پاک‌ کننده قطره‌ چکان‌ ها و لوله‌ های آبیاری (pH پایین)
  • کاهش نیاز به کودهای جداگانه و هزینه کمتر
  • سازگاری با سیستم‌ های آبیاری تحت‌ فشار
  • افزایش فعالیت میکروبی خاک در ناحیه ریشه
  • کاهش مصرف آب به دلیل بهبود ساختار ریشه

⚠️ معایب اوره فسفات و محدودیت‌ ها

  • قیمت بالاتر نسبت به کودهای فسفره معمولی
  • در خاک‌ های اسیدی (pH زیر ۶) مصرف توصیه نمی‌ شود
  • در غلظت بالا (بیش از ۰.۵٪) خطر سوختگی برگ
  • نسبت N:P ثابت است و قابل تنظیم مستقل نیست
  • در دمای بالا (بیش از ۳۵°C) محلول‌ پاشی ممنوع
  • نگهداری در محیط خشک الزامی است (جاذب رطوبت)
  • ناسازگار با کودهای قلیایی مانند نیترات آمونیوم کلسیم
🔬 مقایسه با MAP: اوره فسفات در مقایسه با مونو آمونیوم فسفات (MAP) دارای pH پایین‌ تر، انحلال‌ پذیری بیشتر و اثر اسیدی‌ کننده قوی‌ تری است. در خاک‌ های آهکی ایران، کارایی اوره فسفات به‌ طور میانگین ۱۵ تا ۲۵٪ بیشتر از MAP گزارش شده است.

بهترین زمان و نحوه مصرف کود اوره فسفات

روش‌ های مصرف کود اوره فسفات

روش مصرفغلظت / مقدارمناسب براینکات مهم
فرتیگیشن (آبیاری قطره‌ای)۰.۱ تا ۰.۳٪باغات، گلخانه، سبزیجاتبهترین روش؛ جلوگیری از گرفتگی قطره‌ چکان
محلول‌ پاشی برگی۰.۲ تا ۰.۵٪غلات، درختان میوهصبح زود یا غروب؛ دمای زیر ۳۰°C
مصرف خاکی۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم/هکتارغلات، حبوبات، دیممخلوط با خاک قبل از کاشت
هیدروپونیک۰.۰۵ تا ۰.۱٪کشت بدون خاکpH محلول غذایی را به ۵.۵ تا ۶.۵ تنظیم کنید

بهترین زمان مصرف اوره فسفات

  1. مرحله جوانه‌ زنی و استقرار ریشه: مهم‌ ترین زمان مصرف؛ فسفر برای رشد ریشه اولیه حیاتی است.
  2. مرحله پنجه‌زنی (غلات) / تشکیل خوشه (باغات): نیاز فسفری در اوج است.
  3. اوایل بهار برای درختان میوه: همزمان با شروع رشد رویشی و گلدهی.
  4. قبل از کاشت (مصرف خاکی): ۱ تا ۲ هفته قبل از کاشت، مخلوط با خاک.
⏰ قانون طلایی زمان‌ بندی: اوره فسفات را هرگز در اواخر فصل رشد یا هنگام رسیدن میوه مصرف نکنید. نیتروژن آمیدی در این مرحله رشد رویشی غیرضروری ایجاد کرده و کیفیت محصول را کاهش می‌ دهد.

دستورالعمل عملی تهیه محلول فرتیگیشن اوره فسفات

  1. مخزن را تا ۷۰٪ با آب پر کنید.
  2. مقدار مورد نیاز اوره فسفات را اضافه کرده و هم بزنید تا کاملاً حل شود.
  3. pH محلول را اندازه بگیرید (معمولاً ۲ تا ۳).
  4. در صورت نیاز، با افزودن آب pH را به محدوده ۴ تا ۵.۵ برسانید.
  5. مخزن را به حجم نهایی برسانید و سیستم را راه‌ اندازی کنید.
✅ توصیه نهایی: برای بهترین نتیجه، مصرف اوره فسفات را با آزمون خاک و آزمون برگ هماهنگ کنید. در خاک‌های با pH بالاتر از ۷.۵، اوره فسفات نسبت به سایر کودهای فسفره برتری قابل توجهی دارد و می‌ تواند کارایی مصرف فسفر را تا ۴۰٪ افزایش دهد.

مقایسه کود اوره فسفات با مونو آمونیوم فسفات (MAP) و دی آمونیوم فسفات (DAP) : کدام برای خاک شما بهتر است؟

این سوال را خیلی از کشاورزان می‌ پرسند. جواب ساده نیست و به نوع خاک، سیستم آبیاری و محصول بستگی دارد. اما یک جدول مقایسه‌ ای می‌ تواند تصمیم‌ گیری را راحت‌ تر کند.

ویژگیاوره فسفاتMAPDAP
درصد P₂O₅۴۴٪۵۲٪۴۶٪
درصد نیتروژن۱۷ تا ۱۸٪۱۱٪۱۸٪
pH محلول ۱٪۱.۸ تا ۲.۲۴.۵ تا ۵۸ تا ۸.۵
مناسب خاک آهکی✔ عالی✔ متوسط✘ ضعیف
مناسب فرتیگیشن✔ عالی✔ خوب✘ ضعیف
پاکسازی لوله آبیاری✔ بله✘ خیر✘ خیر
مناسب خاک اسیدی✘ با احتیاط✔ خوب✔ خوب
قیمت نسبیمتوسط تا بالامتوسطپایین

فرق اوره فسفات با اوره معمولی: یک تفاوت اساسی

خیلی از کشاورزان فکر می‌ کنند اوره فسفات همان اوره معمولی است که فسفر هم دارد. این تصور اشتباه است و می‌ تواند به محصول آسیب بزند.

  • اوره معمولی: ۴۶٪ نیتروژن، بدون فسفر، pH خنثی تا کمی قلیایی، تلفات تبخیری بالا در خاک‌ های آهکی
  • اوره فسفات: ۱۷ تا ۱۸٪ نیتروژن + ۴۴٪ P₂O₅، pH اسیدی قوی، تلفات نیتروژن کمتر
  • ترکیب اوره فسفات با اوره: در صورت نیاز به نیتروژن بیشتر، می‌ توان اوره معمولی را جداگانه اضافه کرد، نه مخلوط مستقیم

مقایسه کود اوره فسفات با مونو آمونیوم فسفات (MAP) و دی آمونیوم فسفات (DAP) : کدام برای خاک شما بهتر است؟

⚠️ نکته مهم: اوره معمولی در خاک‌ های آهکی با pH بالای ۷.۵ تا ۴۰ درصد تلفات تبخیری دارد. اوره فسفات به دلیل محیط اسیدی، این تلفات را به کمتر از ۱۵ درصد کاهش می‌ دهد.

کاربرد اوره فسفات در کشاورزی: راهنمای مصرف برای هر محصول

اوره فسفات در کشاورزی ایران برای طیف گسترده‌ ای از محصولات استفاده می‌ شود. اما میزان مصرف، زمان و روش کاربرد برای هر محصول متفاوت است. در ادامه جزئیات دقیق هر محصول را بررسی می‌ کنیم.

اوره فسفات برای پسته و درخت پسته: راهنمای کامل

اوره فسفات برای پسته یکی از بهترین انتخاب‌ هاست. باغات پسته ایران عمدتاً در خاک‌ های آهکی کرمان، رفسنجان و سیرجان قرار دارند که pH آنها اغلب بین ۷.۸ تا ۸.۵ است. در این شرایط، خواص اوره فسفات برای درخت پسته به طور کامل نمایان می‌ شود.

یک باغدار پسته در رفسنجان به من گفت: “سه سال پشت سر هم مونو آمونیوم فسفات MAP می‌ زدم ولی درخت‌ ها جواب نمی‌ دادند. سال چهارم اوره فسفات را از طریق قطره‌ چکان دادم. تفاوت را در همان فصل دیدم. برگ‌ ها سبزتر شدند و خوشه‌ ها پرتر.”

میزان مصرف اوره فسفات برای درخت پسته در هکتار

مرحله رشدزمان مصرفمقدار (کیلوگرم/هکتار)روش مصرف
شروع فصل رشداواخر اسفند تا اوایل فروردین۳۰ تا ۴۰فرتیگیشن
تشکیل خوشهاردیبهشت۳۰ تا ۴۰فرتیگیشن
رشد دانهخرداد۲۵ تا ۳۵فرتیگیشن
پر شدن مغزتیر۲۰ تا ۳۰فرتیگیشن یا محلول‌پاشی ۰.۳٪

مجموع مصرف اوره فسفات برای پسته در طول فصل: ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار که در ۳ تا ۴ نوبت تقسیم می‌ شود.

اوره فسفات برای گندم: زمان و میزان مصرف دقیق

گندم یکی از محصولاتی است که به فسفر در مرحله جوانه‌ زنی و پنجه‌ زنی نیاز شدید دارد. اوره فسفات برای گندم به دو روش قابل استفاده است:

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم در هکتار، مخلوط با خاک
  • فرتیگیشن یا محلول‌ پاشی در پنجه‌زنی: ۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم در هکتار، محلول ۰.۵ درصد

«مصرف اوره فسفات در زمان کاشت، عملکرد دانه گندم را در خاک‌ های آهکی ایران نسبت به کودهای فسفره متداول، به‌ طور معنی‌ داری بین ۱۸ تا ۲۴ درصد افزایش داد.»

Nutrient Cycling in Agroecosystems, Springer

اوره فسفات برای جو: میزان و زمان مصرف

جو مانند گندم در مرحله جوانه‌ زنی و پنجه‌ زنی به فسفر نیاز بالایی دارد. اوره فسفات برای جو به دلیل انحلال‌ پذیری بالا و اثر اسیدی‌ کننده موضعی، جذب فسفر را در خاک‌ های آهکی به طور قابل توجهی افزایش می‌ دهد.

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هکتار، مخلوط با خاک
  • محلول‌پاشی در مرحله پنجه‌زنی: ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار، محلول ۰.۵ درصد

در مناطق دیم با بارندگی محدود، مصرف خاکی قبل از کاشت اولویت دارد تا فسفر پیش از جوانه‌ زنی در دسترس ریشه باشد.

اوره فسفات برای ذرت: راهنمای کاربرد

ذرت یکی از پرمصرف‌ ترین محصولات از نظر فسفر است. نیاز فسفری ذرت در مرحله استقرار ریشه و رشد رویشی اولیه بسیار بالاست. اوره فسفات برای ذرت به دو روش مصرف می‌ شود:

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار
  • فرتیگیشن در مرحله ۶ تا ۸ برگی: ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار

در کشت ذرت دانه‌ ای، مصرف اوره فسفات در مرحله گرده‌ افشانی نیز توصیه می‌ شود تا تشکیل دانه بهتر صورت گیرد.

اوره فسفات برای گوجه فرنگی: زمان‌بندی دقیق

گوجه فرنگی در دو مرحله حساس به فسفر نیاز دارد: استقرار نشاء و مرحله گلدهی. اوره فسفات برای گوجه فرنگی به دلیل تأمین همزمان نیتروژن و فسفر در یک کود، انتخاب بسیار مناسبی است.

  • مصرف قبل از کاشت یا هنگام نشاءکاری: ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار، خاکی
  • فرتیگیشن در مرحله گلدهی: ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار در دو نوبت

مجموع مصرف در طول فصل: ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار. در کشت گلخانه‌ ای غلظت محلول فرتیگیشن نباید از ۰.۳٪ تجاوز کند.

اوره فسفات برای خیار گلخانه‌ ای و مزرعه‌ای

خیار رشد سریعی دارد و در هفته‌ های اول پس از کاشت به فسفر فراوان نیاز دارد. اوره فسفات برای خیار گلخانه‌ ای به دلیل انحلال کامل در آب و عدم گرفتگی قطره‌ چکان‌ ها، گزینه ایده‌ آلی است.

  • فرتیگیشن از هفته اول تا سوم پس از کاشت: ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هکتار
  • غلظت محلول: حداکثر ۰.۳٪ برای جلوگیری از آسیب ریشه

در کشت مزرعه‌ ای، مصرف خاکی قبل از کاشت به میزان ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار نیز توصیه می‌ شود.

#بیشتر بخوانید:کود اوره هوشمند ایرانی با فناوری نانو: کاهش ۷۰ درصدی مصرف

کاربرد اوره فسفات در کشاورزی: راهنمای مصرف برای هر محصول

اوره فسفات برای سیب زمینی: نقش فسفر در غده‌بندی

سیب زمینی در دو مرحله به فسفر نیاز بالایی دارد: استقرار اولیه و غده‌ بندی. فسفر در مرحله غده‌ بندی نقش مستقیمی در افزایش اندازه، وزن و کیفیت غده‌ ها دارد.

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هکتار، مخلوط با خاک
  • فرتیگیشن در مرحله غده‌ بندی: ۲۵ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار

مجموع مصرف: ۷۵ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار. در خاک‌ های سبک و شنی که فسفر سریع‌ تر شسته می‌ شود، مصرف را به نوبت‌ های بیشتر تقسیم کنید.

اوره فسفات برای پیاز: افزایش وزن و کیفیت

پیاز ریشه‌ های کم‌ عمق و محدودی دارد و توانایی جذب فسفر از عمق خاک را ندارد. به همین دلیل تأمین فسفر در لایه سطحی خاک برای این محصول حیاتی است.

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار
  • فرتیگیشن در مرحله پیازبندی: ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار

مجموع مصرف: ۵۰ تا ۷۰ کیلوگرم در هکتار. فسفر در مرحله پیاز بندی تأثیر مستقیمی بر افزایش وزن و بهبود کیفیت پیاز دارد.

اوره فسفات برای انگور و تاکستان

تاکستان‌ های ایران عمدتاً در خاک‌ های آهکی قرار دارند که تثبیت فسفر در آنها بالاست. اوره فسفات برای انگور به دلیل اثر اسیدی‌ کننده موضعی، فسفر را در دسترس ریشه نگه می‌ دارد.

  • فرتیگیشن در اوایل بهار: ۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم در هکتار
  • فرتیگیشن یا محلول‌پاشی ۰.۳٪ هنگام تشکیل حبه: ۲۵ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار

مجموع مصرف: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم در هکتار. از محلول‌ پاشی در دمای بالای ۳۵ درجه سانتیگراد خودداری کنید تا از سوختگی برگ جلوگیری شود.

اوره فسفات برای مرکبات: پرتقال، لیمو و نارنگی

مرکبات در اوایل بهار هم‌ زمان با شروع رشد رویشی و گلدهی به فسفر نیاز بالایی دارند. اوره فسفات برای مرکبات در باغات جنوبی و ساحلی کشور که خاک‌ های آهکی دارند، بسیار مؤثر است.

  • فرتیگیشن از اسفند تا اردیبهشت: ۸۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار در ۳ نوبت

در باغات مناطق شمالی کشور که خاک اسیدی دارند، پیش از مصرف حتماً آزمون خاک انجام شود تا از کاهش بیشتر pH جلوگیری گردد.

اوره فسفات برای زعفران: کاربرد در خاک‌های آهکی خراسان

زعفران در خاک‌ های آهکی خراسان کشت می‌ شود که تثبیت فسفر در آنها بسیار بالاست. اوره فسفات برای زعفران به دلیل کاهش موضعی pH خاک، فسفر را در دسترس بنه‌ ها قرار می‌ دهد و موجب تقویت گلدهی می‌ شود.

  • مصرف خاکی یا فرتیگیشن از شهریور تا مهر: ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار، پیش از گلدهی

مصرف اوره فسفات در این بازه زمانی با تقویت بنه‌ ها، تعداد گل و وزن کلاله را در فصل بعد افزایش می‌ دهد.

اوره فسفات برای انار: بهبود رنگ و کیفیت دانه

درختان انار در اوایل بهار و هم‌ زمان با تشکیل میوه به کود دهی فسفره نیاز دارند. مصرف منظم اوره فسفات برای انار موجب بهبود رنگ، درشتی و کیفیت دانه‌ ها می‌ شود.

  • فرتیگیشن در اوایل بهار و مرحله تشکیل میوه: ۶۰ تا ۹۰ کیلوگرم در هکتار در ۲ تا ۳ نوبت

اوره فسفات برای برنج: نکات مهم در شالیزار

برنج در مرحله نشاء کاری و پنجه‌ زنی به فسفر نیاز دارد. اوره فسفات برای برنج در شالیزارهای با خاک خنثی تا آهکی مناسب است.

  • مصرف خاکی قبل از نشاء: ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار
  • محلول‌ پاشی ۰.۵٪ در مرحله پنجه‌زنی: ۱۰ تا ۲۰ کیلوگرم در هکتار

مجموع مصرف: ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هکتار. در شالیزارهای با خاک اسیدی (pH زیر ۶)، پیش از مصرف آزمون خاک انجام شود.

اوره فسفات برای یونجه: تقویت تثبیت نیتروژن

یونجه به عنوان یک لگوم، برای فعالیت بهینه باکتری‌های ریزوبیوم و تثبیت بیولوژیک نیتروژن به فسفر کافی نیاز دارد. اوره فسفات برای یونجه این نیاز را به خوبی تأمین می‌ کند.

  • مصرف خاکی قبل از کاشت: ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار
  • فرتیگیشن پس از هر چین: ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار

مجموع مصرف: ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار در طول فصل رشد.

اوره فسفات برای نهال: تقویت ریشه‌زایی در استقرار اولیه

فسفر مهم‌ ترین عنصر برای رشد ریشه در نهال‌ های تازه کاشته‌ شده است. اوره فسفات برای نهال به دلیل انحلال‌ پذیری بالا و جذب سریع، استقرار نهال را به طور قابل توجهی تسریع می‌ کند.

  • محلول ۰.۲٪ در حوضچه آبیاری در اولین آبیاری پس از کاشت: ۱۵ تا ۲۵ گرم به ازای هر نهال
  • این مقدار را در آبیاری‌ های دوم و سوم نیز تکرار کنید.

جدول کامل مصرف اوره فسفات برای محصولات مختلف کشاورزی

محصولزمان مصرفمقدار (کیلوگرم/هکتار)روش مصرفنکته خاص
گوجه فرنگیقبل از کاشت + مرحله گلدهی۶۰ تا ۸۰فرتیگیشن / خاکیدر مرحله گلدهی تقسیم به ۲ نوبت
خیار گلخانه‌ایهفته اول تا سوم پس از کاشت۴۰ تا ۶۰فرتیگیشنغلظت محلول حداکثر ۰.۳٪
سیب زمینیقبل از کاشت + غده‌بندی۷۵ تا ۱۰۰خاکی / فرتیگیشندر مرحله غده‌بندی نقش کلیدی دارد
انگوراوایل بهار + تشکیل حبه۵۰ تا ۷۵فرتیگیشن / محلول‌پاشی ۰.۳٪از محلول‌پاشی در گرمای بالای ۳۵ درجه پرهیز شود
مرکباتاسفند تا اردیبهشت۸۰ تا ۱۲۰فرتیگیشن در ۳ نوبتدر خاک‌های اسیدی شمال با احتیاط مصرف شود
برنجقبل از نشاء + پنجه‌زنی۴۰ تا ۶۰خاکی / محلول‌پاشی ۰.۵٪در خاک‌های اسیدی شالیزار با احتیاط
پیازقبل از کاشت + مرحله پیازبندی۵۰ تا ۷۰خاکی / فرتیگیشنفسفر در مرحله پیازبندی بسیار مؤثر است
زعفرانشهریور تا مهر (قبل از گلدهی)۳۰ تا ۵۰خاکی / فرتیگیشندر خاک‌های آهکی خراسان بسیار مؤثر
اناراوایل بهار + تشکیل میوه۶۰ تا ۹۰فرتیگیشن در ۲ تا ۳ نوبتبهبود رنگ و کیفیت دانه‌ها
بادمجانقبل از کاشت + گلدهی۵۰ تا ۷۰فرتیگیشن / خاکیدر گلخانه غلظت محلول ۰.۲٪
یونجهقبل از کاشت + هر چین۶۰ تا ۸۰خاکی / فرتیگیشنفسفر برای تثبیت نیتروژن ریزوبیوم ضروری است
درختان میوه (عمومی)اواخر زمستان تا اوایل بهار۵۰ تا ۱۰۰فرتیگیشن در ۲ تا ۳ نوبتبسته به سن درخت تنظیم شود
نهال (تازه کاشت)اولین آبیاری پس از کاشت۱۵ تا ۲۵ گرم/نهالمحلول ۰.۲٪ در حوضچه آبیاریریشه‌زایی را تقویت می‌کند

اختلاط اوره فسفات با هیومیک اسید: آیا ممکن است؟

این یکی از سوالات پرتکرار کشاورزان است. جواب کوتاه: بله، ممکن است و اغلب مفید هم هست. اما باید با احتیاط انجام شود.

هیومیک اسید با کلات کردن فسفر، از رسوب آن در خاک جلوگیری می‌ کند و جذب ریشه را بهبود می‌ بخشد. وقتی این ترکیب را با اوره فسفات مخلوط می‌ کنید، هر دو مکانیسم با هم عمل می‌ کنند: اوره فسفات pH را پایین می‌ آورد و هیومیک اسید فسفر را کلات می‌ کند.

نکات مهم اختلاط اوره فسفات با هیومیک اسید

  • تست اولیه: قبل از استفاده در مزرعه، ۱۰۰ میلی‌ لیتر محلول مخلوط را در ظرف شیشه‌ ای ۲۴ ساعت نگه دارید. اگر رسوب تشکیل نشد، مخلوط قابل استفاده است
  • ترتیب اضافه کردن: ابتدا هیومیک اسید را در آب حل کنید، سپس اوره فسفات را اضافه کنید
  • غلظت مناسب: هیومیک اسید ۱ تا ۲ کیلوگرم در هزار لیتر + اوره فسفات ۲ تا ۳ کیلوگرم در هزار لیتر
  • pH نهایی محلول: بین ۳ تا ۴ خواهد بود که برای فرتیگیشن مناسب است
  • عدم اختلاط با نیترات کلسیم: هرگز این مخلوط را با نیترات کلسیم ترکیب نکنید
⚠️ هشدار اختلاط: اوره فسفات را هرگز با کودهای حاوی کلسیم (نیترات کلسیم، سولفات کلسیم) یا منیزیم (سولفات منیزیم) در یک مخزن مخلوط نکنید. رسوب کلسیم فسفات و منیزیم فسفات تشکیل می‌ شود و هر دو کود بی‌ اثر می‌ شوند.

بهترین برندهای کود اوره فسفات در بازار ایران و مقایسه قیمت

بازار اوره فسفات در ایران در سال‌ های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. از برندهای چینی ارزان‌ قیمت تا محصولات اروپایی با کیفیت بالا، طیف گسترده‌ای از گزینه‌ ها در دسترس است. در ادامه مهم‌ ترین برندها را بررسی می‌ کنیم.

برندهای خارجی اوره فسفات در ایران

برندکشور سازندهخلوصویژگی بارزمناسب برای
زیگلر (Ziegler)آلمان۹۹٪+خلوص بسیار بالا، بدون ناخالصیگلخانه، محصولات صادراتی
مولتی کم (Multicote)هلند۹۸٪+کیفیت تضمین‌شده، یکنواختی بالافرتیگیشن دقیق، باغات پسته
اندا (Anda)اسپانیا۹۸٪+قیمت مناسب‌تر از آلمانی، کیفیت خوبمزارع بزرگ، کشاورزی تجاری
فرتی وان (Ferti-One)بلژیک۹۸٪+فرمولاسیون ویژه برای آبیاری قطره‌ایسیستم‌های قطره‌ای پیشرفته
کراپسول (Cropsol)اروپا۹۷٪+محبوب در بازار ایران، در دسترساستفاده عمومی
باواریا (Bavaria)آلمان۹۸٪+استاندارد اروپایی، قابل اعتمادباغات و مزارع تجاری
روفرت (Rofert)ترکیه۹۶ تا ۹۸٪قیمت رقابتی، در دسترسمصرف انبوه، مزارع بزرگ
اوره فسفات چینیچین۹۵ تا ۹۸٪ارزان‌ترین گزینه موجودمصرف انبوه، کشاورزی سنتی

برندهای ایرانی کود اوره فسفات

در سال‌ های اخیر چند شرکت ایرانی نیز وارد تولید یا فرمولاسیون اوره فسفات شده‌اند. مهم‌ ترین آنها عبارتند از:

  • آریا شیمی: یکی از قدیمی‌ ترین تولید کنندگان داخلی، محصولات متنوع
  • کرسنت: فعال در حوزه کودهای محلول، توزیع گسترده در کشور
  • جنوبگان: تمرکز بر بازار جنوب کشور و باغات خرما و مرکبات
  • بهاران: محصولات کشاورزی با تمرکز بر خاک‌ های آهکی
  • سروش باران: فعال در حوزه کودهای فرتیگیشن

💡 راهنمای انتخاب برند اوره فسفات:

  • برای گلخانه و محصولات صادراتی: زیگلر یا مولتی کم (خلوص بالای ۹۸٪ الزامی)
  • برای باغات پسته و درختان میوه: اندا، فرتی وان یا کراپسول
  • برای مزارع بزرگ با بودجه محدود: روفرت ترکیه یا اوره فسفات چینی با تأیید آزمایشگاهی
  • برای حمایت از تولید داخلی: آریا شیمی یا کرسنت

قیمت کود اوره فسفات در بازار ایران

قیمت اوره فسفات به عوامل متعددی بستگی دارد: برند، خلوص، بسته‌ بندی، حجم خرید و نوسانات ارزی. به طور کلی:

دسته‌ بندی برندهای اوره فسفاتبازه قیمت (تومان/کیلوگرم)توضیح
اوره فسفات چینی (فله)۱۸۰,۰۰۰ تا ۲۵۰,۰۰۰ارزان‌ ترین گزینه، کیفیت متغیر
برندهای ایرانی۲۵۰,۰۰۰ تا ۳۵۰,۰۰۰کیفیت قابل قبول، پشتیبانی داخلی
برندهای ترکیه‌ای و اسپانیایی۳۵۰,۰۰۰ تا ۵۰۰,۰۰۰کیفیت خوب، قیمت متوسط
برندهای اروپایی (هلند، بلژیک)۵۰۰,۰۰۰ تا ۷۰۰,۰۰۰کیفیت بالا، مناسب گلخانه
زیگلر آلمان (خرده‌فروشی)۷۰۰,۰۰۰ تا ۱,۰۰۰,۰۰۰بالاترین خلوص، مناسب محصولات صادراتی
📌 نکته قیمتی: قیمت‌ های فوق تقریبی و بر اساس بازار سال ۱۴۰۵ هستند. با توجه به نوسانات ارزی و تغییر قیمت مواد اولیه، قبل از خرید حتماً از فروشندگان معتبر استعلام بگیرید. خرید عمده (بالای ۵۰۰ کیلوگرم) معمولاً ۱۰ تا ۲۰ درصد تخفیف دارد.

نکات مهم و اشتباهات رایج در مصرف کود اوره فسفات

بسیاری از کشاورزان با وجود استفاده از اوره فسفات، نتایج مطلوبی نمی‌ گیرند. دلیل اصلی این است که این کود برخلاف ظاهر ساده‌ اش، نیاز به رعایت نکات دقیقی دارد. در ادامه مهم‌ ترین بایدها و نبایدها را مرور می‌ کنیم.

✅ بایدهای مصرف کود اوره فسفات

  • آزمون خاک قبل از مصرف: pH خاک را بسنجید. در خاک‌ های با pH بالای ۷.۵ بیشترین بهره را می‌ برید
  • آبیاری کافی پس از مصرف خاکی: حداقل ۲۰ تا ۳۰ میلی‌ متر آبیاری برای انتقال کود به منطقه ریشه
  • استفاده از محصول با خلوص بالا برای فرتیگیشن: خلوص زیر ۹۵٪ می‌تواند قطره‌ چکان‌ ها را مسدود کند
  • تقسیم مصرف: به جای یک بار مصرف زیاد، در چند نوبت کمتر استفاده کنید
  • نگهداری در محل خشک: اوره فسفات رطوبت‌ جذب است و در محیط مرطوب کلوخه می‌ شود
  • محلول‌ پاشی در ساعات خنک: صبح زود یا غروب، دمای زیر ۳۰ درجه سانتی‌ گراد

❌ نبایدهای مصرف کود اوره فسفات

  • اختلاط با نیترات کلسیم: رسوب کلسیم فسفات تشکیل می‌ شود و هر دو کود بی‌ اثر می‌ شوند
  • اختلاط با سولفات منیزیم در غلظت بالا: احتمال رسوب منیزیم فسفات وجود دارد
  • محلول‌پاشی با غلظت بالای ۰.۵٪: خطر سوختگی برگ، به‌خصوص در گرما
  • مصرف زیاد در خاک‌ های اسیدی (pH زیر ۶): ممکن است pH را به سطح مضر برساند
  • ذخیره‌ سازی در کیسه‌ های باز: جذب رطوبت و کاهش کیفیت
  • مصرف در آب‌ و هوای بارانی: شستشوی کود قبل از جذب ریشه
⚠️ هشدار اوره فسفات برای خاک‌ های اسیدی:
اگر pH خاک شما زیر ۶ است (مانند برخی مناطق شمال ایران)، مصرف اوره فسفات می‌ تواند pH را به سطح مضر برساند و جذب عناصری مثل آلومینیوم و منگنز را به حد سمی افزایش دهد. در این مناطق ابتدا با آهک‌ دهی pH را تنظیم کنید یا از مونوآمونیوم فسفات MAP استفاده نمایید.

سوالات متداول درباره کود اوره فسفات

1. اوره فسفات چیست و چه تفاوتی با اوره معمولی دارد؟

اوره فسفات ترکیبی از اوره و اسید فسفریک است که علاوه بر نیتروژن، فسفر هم دارد. مهم‌ ترین تفاوت آن pH اسیدی (۱.۸ تا ۲.۲) در مقابل pH خنثی اوره معمولی است. این ویژگی باعث می‌شود در خاک‌ های آهکی ایران بسیار کارآمدتر باشد.

2. بهترین زمان مصرف اوره فسفات کِی است؟

برای مصرف خاکی: قبل از کاشت یا در مراحل اولیه رشد. برای فرتیگیشن: از ابتدای فصل رشد تا مرحله گلدهی. برای محلول‌ پاشی: صبح زود یا غروب در دمای زیر ۳۰ درجه. مصرف در مرحله ریشه‌ زایی و تشکیل اندام‌ های زایشی بیشترین تأثیر را دارد.

3. آیا اوره فسفات برای همه خاک‌ ها مناسب است؟

خیر. بهترین عملکرد را در خاک‌ های آهکی با pH بالای ۷.۵ دارد که اکثر خاک‌ های ایران را شامل می‌ شود. در خاک‌ های اسیدی (pH زیر ۶) باید با احتیاط مصرف شود یا از گزینه‌ های دیگر استفاده گردد.

4. اوره فسفات زیگلر چه مزیتی نسبت به سایر برندها دارد؟

زیگلر آلمان با خلوص بالای ۹۹٪ و حداقل ناخالصی، برای کاربردهای حساس مثل گلخانه‌ های صادراتی و سیستم‌ های آبیاری دقیق ایده‌آل است. قیمت بالاتر آن در مقابل کیفیت تضمین‌ شده و جلوگیری از مسدود شدن قطره‌ چکان‌ ها توجیه دارد.

5. اوره فسفات برای پسته چقدر مصرف شود؟

در باغات پسته خاک‌ های آهکی کرمان، ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار در طول فصل، تقسیم به ۳ تا ۴ نوبت از طریق فرتیگیشن توصیه می‌ شود. اولین نوبت در اسفند تا فروردین (شروع رشد)، دومین نوبت در اردیبهشت (تشکیل میوه) و نوبت‌ های بعدی تا خرداد.

6. آیا می‌ توان اوره فسفات را با هیومیک اسید مخلوط کرد؟

بله، این ترکیب اغلب مفید است. هیومیک اسید جذب فسفر را بهبود می‌ بخشد و با اوره فسفات هم‌ افزایی دارد. فقط قبل از استفاده در مزرعه، تست اختلاط در ظرف شیشه‌ ای انجام دهید و مطمئن شوید رسوب تشکیل نمی‌ شود.

منابع و مطالعات علمی

“Application of urea phosphate significantly increased phosphorus availability in calcareous soils by reducing soil pH and dissolving calcium carbonate precipitates, resulting in 45-55% higher P uptake compared to MAP.”

Soil and Tillage Research, Elsevier | مطالعه اثر کودهای فسفره در خاک‌ های آهکی

“Fertigation with urea phosphate in drip irrigation systems showed superior results in pistachio orchards of arid regions, with significant improvement in nut yield and quality parameters.”

Journal of Plant Nutrition, Springer | تحقیق فرتیگیشن در باغات پسته مناطق خشک

“The acidifying effect of urea phosphate in drip irrigation lines effectively prevented calcium carbonate clogging, maintaining emitter flow rates at 95% of original capacity after 12 months.”

Agricultural Water Management, Google Scholar | بررسی جلوگیری از رسوب‌ گذاری در آبیاری قطره‌ ای

سخن آخر: آیا اوره فسفات برای شما مناسب است؟

اوره فسفات یک کود تخصصی است، نه یک کود همه‌ منظوره. اگر شرایط زیر را دارید، این کود می‌ تواند یکی از بهترین سرمایه‌ گذاری‌ های کشاورزی شما باشد:

  • خاک شما آهکی است و pH بالای ۷.۵ دارد (اکثر مناطق مرکزی، جنوبی و شرقی ایران)
  • از سیستم آبیاری قطره‌ای یا بارانی استفاده می‌ کنید
  • مشکل رسوب‌ گذاری در لوله‌ ها و قطره‌ چکان‌ ها دارید
  • باغ پسته، مرکبات، انار یا درختان میوه دارید
  • می‌ خواهید جذب ریز مغذی‌ ها را بهبود دهید
  • به دنبال کاهش تلفات نیتروژن در خاک‌ های آهکی هستید

اما اگر خاک شما اسیدی است، از آبیاری غرقابی استفاده می‌ کنید، یا بودجه محدودی دارید، ممکن است MAP یا ترکیب اوره + سوپر فسفات گزینه‌ های مقرون‌ به‌ صرفه‌ تری باشند.

🌱 توصیه نهایی: قبل از هر تصمیمی، آزمون خاک انجام دهید. نتایج آزمون خاک مشخص می‌ کند که آیا واقعاً به اوره فسفات نیاز دارید یا نه. مشاوره با کارشناسان کشاورزی محلی که با شرایط خاک منطقه شما آشنا هستند نیز بسیار ارزشمند است.

🛒 خرید کود اوره فسفات و سایر کودهای کشاورزی

✅ در شیمیکو انواع کودهای NPK،

اوره،

آمونیوم سولفات،

✅ مونو آمونیوم فسفات (MAP)،

✅ دی آمونیوم فسفات (DAP)،

سولفات پتاسیم،

ریزمغذی‌ ها، کودهای آلی و محلول را با قیمت رقابتی، تضمین کیفیت و ارسال سریع پیدا کنید.

شیمیکو پلتفرم تخصصی خرید و فروش محصولات شیمیایی و کشاورزی ایران است. انواع کودهای هوشمند، کودهای شیمیایی و نهاده‌های کشاورزی را با قیمت مستقیم از تولیدکننده پیدا کنید.

مشاوره رایگان با کارشناسان شیمیکو | shimico.com

شماره خبر: 6668
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (91 امتیاز)
Loading...
0 دیدگاه
823 بازدید

دیدگاه کاربران

دیدگاهی ثبت نشده است!

ارسال دیدگاه