در خرید تناژی سولفات روی، یک انحراف جزیی در درصد روی خالص یا بالا بودن فلزات سنگین می تواند بازدهی یک خط تولید صنعتی را مختل کند یا به مسمومیت برگ و ریشه در خاک منجر شود.
دو محموله ممکن است هر دو با نام تجاری سولفات روی عرضه شوند، اما یکی به دلیل حلالیت کامل و عدم وجود کلوییدها برای سیستم هیدروپونیک و فرتیگیشن مطلوب باشد و دیگری به علت وجود رسوبات نامحلول یا ناخالصی سرب و کادمیوم، نازل‌ها را مسدود سازد و به سوختگی شاخسار منتهی شود.
این صفحه برای مدیر خرید کارخانجات شیمیایی، مسئول کنترل کیفیت، مهندس فرآیند، باغدار، تولیدکننده کود و سم، واحد آبکاری، کارخانه خوراک دام و شرکت بازرگانی و صادرکننده تدوین شده است. هدف تنها معرفی ZnSO4 نیست، بلکه تحلیل دقیق گریدها، روش تفسیر برگه آنالیز فنی (COA)، فرمولاسیون قیمت روز و نکات بازرسی پیش از بارگیری است.
برای دریافت استعلام دقیق قیمت، فقط ارسال عبارت «قیمت سولفات روی» کافی نیست. درصد روی مورد نیاز (مونو هیدرات ۳۴٪ یا هپتا هیدرات ۲۱٪)، شکل فیزیکی (پودری، کریستال یا گرانول)، نوع مصرف (کشاورزی، صنعتی، خوراک دام یا آبکاری)، تناژ سفارش، نوع بسته بندی (کیسه ۲۵ کیلویی یا جامبوبگ)، مقصد تخلیه، شرایط پرداخت و الزام به ارائه COA همان بچ را معین کنید. قیمت هر تن پودر مونو هیدرات تحویل درب کارخانه با قیمت کریستال هپتا هیدرات یا محموله آماده صادرات تفاوت دارد.
سولفات روی چیست و این نمک معدنی چه نقشی در صنعت و کشاورزی دارد؟
سولفات روی با فرمول شیمیایی ZnSO4 یک ترکیب معدنی، غیر آلی و محلول در آب است که به عنوان اصلی ترین منبع تامین یون روی دو ظرفیتی (Zn²⁺) در صنایع و مزارع شناخته می شود.
این نمک معدنی به اشکال پودری و کریستالی با درصدهای گوناگون آب تبلور عرضه می شود.
نقش روی در تولید صنعتی و بیولوژیکی کلیدی است. در بخش کشاورزی، روی فعال‌کننده بیش از ۳۰۰ آنزیم حیاتی گیاهی و محرک تشکیل هورمون اسید ایندول استیک (اکسین) است که رشد جوانه ها و طویل شدن ساقه ها را کنترل می کند.
در خاکهای قلیایی و آهکی، مصرف سولفات روی راهکار پیشگیری از زردی بین رگبرگی و ریزبرگی است.
در صنایع شیمیایی، استخراج روی، فرآیند تولید ویسکوز و منسوجات، آبکاری الکتریکی، رنگ‌سازی و مکمل های غذایی دام و
طیور، سولفات روی ماده اولیه ای استراتژیک محسوب می شود.
پروی محرک تولید هورمون اکسین در گیاه است. فقدان سولفات روی در بستر خاک باعث جارویی شدن سرشاخه ها، ریزبرگی و ریزش پیش از موعد جوانه های بارور می شود؛ تامین به موقع این نمک، راندمان باردهی را تا ۳۵ درصد افزایش می دهد.
فرمول شیمیایی و جرم مولی سولفات روی چیست؟
فرمول شیمیایی شکل خشک این نمک ZnSO4 است و جرم مولی آن ۱۶۱٫۴۷ گرم بر مول محاسبه میشود. فرم مونو هیدرات (یک آبه) با فرمول ZnSO4·H2O دارای جرم مولی ۱۷۹٫۴۷ گرم بر مول و فرم هپتا هیدرات (هفت آبه) با فرمول ZnSO4·7H2O دارای جرم مولی ۲۸۷٫۵۳ گرم بر مول است.
این ساختار شامل یک کاتیون روی (Zn²⁺) و یک آنیون سولفات (SO4²⁻) با پیوند الکترواستاتیک قوی است.
تعداد مولکول های آب درون شبکه کریستالی، غلظت عنصر روی خالص را تعیین می کند؛ موضوعی که در محاسبات محلول سازی و دوزبندی فرآیندهای صنعتی اهمیت بنیادی دارد.
سولفات روی از چی ساخته شده است؟
از دیدگاه عنصری، سولفات روی از روی، گوگرد و اکسیژن تشکیل یافته است. از منظر خطوط تولید شیمیایی، این ماده از انحلال اسیدی مواد حاوی روی نظیر خاک و کنسانتره اکسید یا کربنات روی، خاکسترهای اکسیدی حاصل از کارخانجات گالوانیزه گرم یا شمش و براده های فلزی روی در اسید سولفوریک صنعتی فرآوری می شود.
محلول به دست آمده پس از مراحل تصفیه شیمیایی، جداسازی ناخالصی های سنگین مانند آهن، مس، کادمیوم و سرب، وارد فرآیند کریستالیزاسیون و خشک سازی می شود. منبع اولیه خاک معدنی و دقت فرآیند تصفیه، فاکتورهای تعیین کننده درصد خلوص، رنگ و شفافیت محصول خروجی هستند.
خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سولفات روی با استانداردهای آنالیز صنعتی
آگاهی از خصوصیات فیزیکی و ترمودینامیکی سولفات روی برای طراحی مخازن انحلال، محاسبات پایپینگ و انتخاب میکسرها ضرورت دارد.
گرید کریستالی هپتا هیدرات به شکل بلورهای منشوری شفاف یا سفید و گرید مونو هیدرات به صورت پودر سفید یا دانه های گرانوله یکنواخت است.
دانسیته مونو هیدرات حدود ۳٫۲ گرم بر سانتی متر مکعب و هپتا هیدرات نزدیک به ۱٫۹۷ گرم بر سانتی متر مکعب است. حلالیت هر دو فرم در آب بالاست؛ در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد بیش از ۵۰ گرم در ۱۰۰ میلی لیتر آب حل می شوند و با افزایش دما به ۷۰ درجه سانتی گراد، این رقم به بیش از ۸۰ گرم در ۱۰۰ میلی لیتر می‌رسد.
اسیدیته محلول پنج درصدی آن در محدوده ۴ الی ۵.۵ قرار دارد. نقطه تجزیه حرارتی آن بالاتر از ۷۴۰ درجه سانتی گراد است که گاز دی‌اکسید گوگرد و اکسید روی بر جای می گذارد.
رفتار انحلال، کلوخه شدن و واکنش‌پذیری شیمیایی
این ترکیب تمایل زیادی به جذب رطوبت محیط دارد. در صورت نگهداری در محیط مرطوب، پودر خشک به ساختارهای چندآبه تغییر شکل داده و دچار کلوخه شدگی فیزیکی می شود.
در واکنش با بازهای قوی، رسوب هیدروکسید روی ژلاتینی پدید می آورد. همچنین کدر بودن محلول یا بر جای ماندن لایه ای از رسوب پس از انحلال، نشانه وجود ناخالصیهای اسید نامحلول، سیلیکات‌ها یا عدم تصفیه مناسب در مرحله تولید است.
جدول مشخصات فنی و پارامترهای کنترل کیفیت سولفات روی
مشخصات شیمیایی و فیزیکی سولفات روی تعیین کننده کاربرد صنعتی یا کشاورزی آن است. درصد خلوص روی، رطوبت آزاد، درصد گوگرد و ناخالصی فلزات سنگین فاکتورهایی هستند که در ادامه جدول به صورت کامل برای دو گرید اصلی مقایسه
شده اند:
اطلاعات جدول نشان می دهد که فرم مونو هیدرات به علت غلظت ۳۴ درصدی روی برای حمل تناژ بالا و صادرات اقتصادی تر است، در حالی که کریستال های هپتا هیدرات به دلیل سرعت حل بالا بدون ایجاد کدورت، برای سیستم های آبیاری تحت فشار و محلول‌پاشی باغات میوه و مرکبات ارجحیت دارند.
بررسی برگه آنالیز فنی سولفات روی و فاکتورهای کلیدی COA
برگه آنالیز فنی (Certificate of Analysis) شناسنامه کیفی بار است. در خرید عمده، بررسی پارامترهایی چون درصد فلز فعال، مقدار رطوبت آزاد، میزان مواد نامحلول در آب و سنجش فلزات سنگین ضروری است.
یک برگه آنالیز عمومی فاقد شماره بچ یا مربوط به ماه های گذشته، شاخص معتبری برای ارزیابی بار فعلی نیست. برای بارهای تناژی و صادراتی، دریافت برگه COA ممهور به شماره بچ تولیدی و ارسال نمونه شاهد توصیه می شود.
خرید سولفات روی فاقد برگه رسمی COA خطر مسمومیت خاک با کادمیوم و سرب را به همراه دارد. ناخالصیهای نامحلول بیش از ۰.۲ درصد نیز باعث انسداد کامل نازل‌های سیستم‌های آبیاری و فیلترهای خطوط تولید میشود.
انواع سولفات روی در بازار مواد شیمیایی بر پایه گرید مصرفی
۱. سولفات روی تک آبه مونو هیدرات (۳۳٪ تا ۳۵٪ روی)
این فرم با حذف حرارتی مولکول های آب اضافی به پودری با غلظت بالای روی تبدیل می شود که در تولید کودهای گرانول مخلوط، صنایع مستربچ و مکمل خوراک دام استفاده می گردد و حمل تناژی آن ارزان تر تمام می شود.
۲. سولفات روی هفت آبه هپتا هیدرات (۲۰٪ تا ۲۲٪ روی)
این محصول ساختار کریستالی شفاف دارد و انحلال آن در آب سرد بدون باقی مانده است. بهترین گزینه برای محلول پاشی در باغات، تزریق به شبکه بارانی و فرتیگیشن هیدروپونیک است.
۳. سولفات روی گرید صنعتی و آبکاری
این محصول عاری از یون های کلرید و کلوییدهای معلق فرآوری می شود تا در وان های الکترولیز روی و صنایع رنگ با ایجاد لایه محافظ یکنواخت بازدهی بهینه داشته باشد.
روش تولید سولفات روی صنعتی از مواد اولیه معدنی و بازیافتی
تولید سولفات روی در راکتورهای مجهز به همزن با استفاده از دو نوع ماده اولیه شامل خاک کنسانتره اکسید یا کربنات روی و غبارهای اکسیدی واحدهای گالوانیزه انجام میشود:
فرایند لیچینگ، سمانتاسیون و کریستالیزاسیون
انحلال اسیدی (لیچینگ): خاک روی با اسید سولفوریک در دمای ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتی گراد ترکیب شده و محلول سولفات روی خام به دست می آید: ZnO + H2SO4 → ZnSO4 + H2O.
تصفیه و سمانتاسیون: با افزودن پرمنگنات یا اکسیدان ها، آهن رسوب داده شده و سپس با اضافه کردن پودر روی، فلزات کادمیوم، مس و نیکل جداسازی و فیلتر می شوند.
کریستال‌سازی و خشک کردن: مایع خالص وارد تانک های خنک کننده کریستالیزاسیون شده و کریستال‌های هپتا هیدرات سانتریفیوژ می شوند. در صورت نیاز به مونو هیدرات، بار وارد کوره روتاری درایر می شود.
۱۰ تولید کننده معتبر سولفات روی در ایران و مراکز عرضه تناژی
ایران با داشتن معادن غنی سرب و روی مانند معدن انگوران، ظرفیت بالایی در تولید نمک های روی دارد. شرکت های فعال در استان های زنجان، یزد، اصفهان، قم و فارس این ترکیب را با استانداردهای گوناگون به بازار عرضه می کنند:
کاربردهای صنعتی، کشاورزی و دارویی سولفات روی
۱. مصرف در کشاورزی مدرن و باغبانی
بخش عمده سولفات روی در بخش کشاورزی مصرف می شود. کمبود روی در خاک های آهکی، بازده فتوسنتز را کاهش داده و علائم زردی بین رگبرگ ها را تشدید می کند. این نمک معدنی هم به صورت مصرف خاکی (چالکود و پخش سطحی) و هم به شکل محلول پاشی برگی در باغات پسته، سیب، مرکبات و مزارع ذرت و گندم استفاده می شود.
۲. کاربرد در صنایع آبکاری و حفاظت سطحی فلزات
در الکتروپلیتینگ روی، محلول سولفات روی تامین کننده کاتیون های فلزی روی در حمام اسیدی است. این فرآیند لایه ای مقاوم در برابر خوردگی اتمسفری بر روی ورق ها و قطعات فولادی ایجاد می کند.
۳. کاربرد در تولید الیاف ویسکوز و صنایع نساجی
در سنتز نخ ویسکوز (ریون)، سولفات روی به حمام انعقاد اضافه می شود تا سرعت ژل شدن زانتات سلولز را تثبیت کند و استحکام مکانیکی و کششی الیاف را ارتقا بخشد.
یک کارشناس ارشد باغبانی در رفسنجان نقل می کند: «در باغ پسته ای با علائم شدید ریزبرگی و کچلی سرشاخه ها، مالکان گمان می کردند شوری آب درختان را خشکانده است. آزمایش برگ نشان داد میزان روی زیر ۱۰ پی پی ام بود. با محلول پاشی استاندارد سولفات روی هپتا هیدرات در نوبت تورم جوانه ها، در همان فصل اول شادابی و برگ‌دهی کامل برگشت و محصول دهی تا ۴۰ درصد بازیابی شد.» مرجع معتبر در این رابطه را در نشریه علمی ScienceDirect Zinc Sulfate Overview بررسی فرمایید.
ایمنی سولفات روی و نکات برگه MSDS
سولفات روی طبق برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی (MSDS) ماده ای خورنده یا قابل اشتعال نیست، اما به عنوان محرک با شماره شناسایی جهانی CAS No. 7733-02-0 طبقه بندی میشود. رعایت استانداردهای ایمنی برای اپراتورهای خطوط تولید و کارگران تخلیه انبار الزامی است:
بسته بندی سولفات روی برای فروش عمده و صادرات
انتخاب نوع بسته‌بندی بر ماندگاری کیفیت فیزیکی، عدم جذب رطوبت و کاهش هزینه‌های جابجایی اثر مستقیم دارد:
روش نگهداری سولفات روی در انبار و جلوگیری از کلوخه شدن
سولفات روی ماده‌ای رطوبت پذیر (Hygroscopic) است. در صورت نگهداری در شرایط رطوبت نسبی بالا، پودر خشک به ساختارهای هیدراته تغییر ماهیت داده و کریستال ها به یکدیگر می چسبند. کیسه ها باید حتما روی پالت های استاندارد با فاصله دست کم ۱۵ سانتی متر از سطح زمین و نیم متری از دیواره های انبار مستقر شوند.
ارتفاع چیدمان نباید از ۱۰ ردیف کیسه تجاوز کند تا فشار مضاعف سبب پیوستگی کریستال ها و افت کیفیت فیزیکی محصول نگردد. انبار مسقف با تهویه خشک و دمای بین ۱۵ الی ۳۰ درجه سانتی گراد شرایط ایده آل است.
مقایسه برندهای ایرانی و خارجی سولفات روی
در ارزیابی برندهای موجود در بازار، فاکتورهایی چون خلوص فلز روی، حد مجاز ناخالصی ها و قیمت تمام شده تحویل در محل
کارخانه مقایسه می شوند:
صادرات و واردات سولفات روی و الزامات بازارهای بین‌المللی
ایران به عنوان صادرکننده فعال سولفات روی به مقاصد عراق، ترکیه، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و پاکستان شناخته میشود.
برای بازرگانان، دریافت گواهی آزمایشگاهی استاندارد نظیر تاییدیه SGS الزامی است. کد تعرفه بین المللی گمرکی (HS Code) سولفات روی شماره ۲۸۳۳۲۹۲۰ است.
مدارک لازم صادراتی شامل گواهی مبدا، پکینگ لیست دقیق، برگه COA با تصدیق بازرس رسمی و رعایت مقررات مربوط به اظهار محموله‌های معدنی در سامانه گمرک است.
راهنمای خرید صنعتی سولفات روی ۳۴٪ و ۲۱٪
پیش از ارسال درخواست استعلام قیمت، مشخصات فنی را در قالب یک فرم شفاف به تامین کننده ارائه دهید تا مقایسه قیمت ها واقعی باشد:
- گرید محصول (مونو هیدرات یا هپتا هیدرات)
- فرم فیزیکی (پودری، کریستال یا دانه بندی شده)
- حداقل درصد روی فعال (Zn)
- سقف مجاز ناخالصی های سرب و کادمیوم
- نوع بسته بندی (کیسه ۲۵ کیلویی لمینت دار یا جامبوبگ)
- تناژ مورد نیاز و زمان بندی تحویل
- محل تحویل (درب کارخانه مبدا یا تخلیه در انبار مقصد)
- الزام به ارائه COA و نمونه شاهد پیش از بارگیری
قیمت سولفات روی صنعتی و عوامل موثر بر لیست قیمت عمده
قیمت سولفات روی به نرخ جهانی فلز روی در بورس فلزات لندن (LME)، قیمت اسید سولفوریک، نرخ ارز، خلوص، نوع بسته بندی و کرایه حمل وابسته است.
قیمت ارزان تر به ازای هر تن لزوما به معنای خرید اقتصادی تر نیست؛ اگر محموله ای خلوص روی کمتری داشته باشد یا حاوی ناخالصیهای سنگین باشد، هزینه واقعی به ازای هر کیلوگرم روی خالص دریافتی گران تر تمام خواهد شد.
سولفات روی مونو هیدرات ۳۴٪ به ازای هر تن قیمت بالاتری نسبت به هپتا هیدرات ۲۱٪ دارد، زیرا غلظت ماده فعال آن ۶۰ درصد بیشتر است.
چرا خرید سولفات روی از شیمیکو؟
شیمیکو بستر تخصصی مبادلات مواد شیمیایی، معدنی و کشاورزی است که ارتباط مستقیم میان خریداران، شرکت‌های تولیدکننده و بازرگانان معتبر را برقرار می‌سازد. در این سامانه می‌توانید درخواست خرید خود را با جزییات فنی منتشر کرده و پیشنهادهای رقابتی دریافت کنید.
🚀 آماده استعلام قیمت و خرید عمده سولفات روی هستید؟
برای دریافت قیمت روز سولفات روی ۳۴ درصد مونو هیدرات، سولفات روی ۲۱ درصد کریستال و گریدهای آبکاری، مشخصات سفارش خود را ثبت کنید.
تجربه خریداران سولفات روی از شیمیکو
خرید برای کارخانه تولید کودهای NPK ★★★★★
«برای تولید کودهای ترکیبی به سولفات روی مونو هیدرات با مش یکنواخت و درصد روی حداقل ۳۴ درصد نیاز داشتیم. مشخصات در شیمیکو ثبت شد و پس از بررسی COA و قیمت تامین کنندگان زنجان و اصفهان، محموله ۱۰۰ تنی با کیفیت پایدار و بسته بندی مقاوم تحویل خط تولید گردید.»
مهندس فرآیند کارخانه کود، اصفهانتامین سولفات روی کریستال برای باغات پسته ★★★★★
«در باغات پسته مشکل حلالیت کود و گرفتگی فیلترها همیشه چالش برانگیز بود. از طریق شیمیکو توانستیم سولفات روی هپتا هیدرات ۲۱ درصد کاملا کریستالی و عاری از ذرات نامحلول را به صورت مستقیم از تولیدکننده تهیه کنیم. تست انحلال کاملا شفاف بود و محلول پاشی بدون نقص انجام شد.»
مدیر باغبانی، رفسنجانسفارش صادراتی سولفات روی به ترکیه ★★★★★
«برای محموله ۲۰۰ تنی صادراتی به گواهی بازرسی مستقل و بسته بندی جامبوبگ ضد UV نیاز داشتیم. فرآیند استعلام در شیمیکو امکان مقایسه قیمت های تحویل مرز بازرگان را فراهم کرد و محموله با مدارک پکینگ لیست و COA استاندارد ترخیص شد.»
کارشناس بازرگانی خارجی، تبریزسوالات متداول خرید، قیمت و فروش سولفات روی
سولفات روی چیست؟
سولفات روی یک نمک معدنی با فرمول ZnSO4 است که در فرمهای مونو هیدرات (یک آبه) و هپتا هیدرات (هفت آبه) به عنوان منبع تامین عنصر روی در کودها، صنایع شیمیایی و خوراک دام مصرف میشود.
سولفات روی ۳۴ درصد چیست و چه فرقی با گرید ۲۱ درصد دارد؟
سولفات روی ۳۴ درصد همان فرم مونو هیدرات (ZnSO4·H2O) است که به دلیل آب تبلور کمتر، درصد روی بالاتری دارد و به صورت پودر عرضه میشود. گرید ۲۱ درصد فرم هپتا هیدرات (ZnSO4·7H2O) با ساختار کریستالی و سرعت حلالیت سریع در آب است.
قیمت سولفات روی عمده بر چه اساسی تعیین میشود؟
قیمت بر مبنای نوع هیدراتاسیون (مونو یا هپتا)، درصد خلوص روی، سطح فلزات سنگین در COA، حجم تناژ سفارش، نوع بسته‌بندی (کیسه ۲۵ کیلویی یا جامبوبگ) و هزینه حمل تا مقصد محاسبه می‌گردد.
آیا سولفات روی در آب سرد حل میشود؟
بله، هر دو گرید حلالیت بالایی در آب دارند. فرم هپتا هیدرات کریستالی با سرعت بسیار بالا حتی در آب سرد بدون ایجاد کدورت حل میشود، در حالی که حل شدن فرم پودری مونو هیدرات ممکن است اندکی بیشتر زمان ببرد.
تفاوت سولفات روی کشاورزی با گرید صنعتی و آبکاری در چیست؟
در گرید آبکاری و صنعتی، میزان ناخالصیهای آهن، کلر و ذرات نامحلول باید در پایینترین حد ممکن باشد. در گرید کشاورزی، کنترل فلزات سنگین سمی نظیر سرب و کادمیوم اولویت اصلی است.
علائم کمبود روی در گیاهان و باغات چیست؟
کوچک ماندن برگها (ریزبرگی)، زردی و سفید شدن بین رگبرگها، کاهش فاصله میانگرهها و جارویی شدن شاخسار از نشانههای اصلی کمبود روی در خاکهای آهکی است.
آیا می‌توان سولفات روی را با کودهای فسفاته مخلوط کرد؟
خیر، اختلاط همزمان مقادیر بالای سولفات روی با کودهای حاوی فسفات باعث تشکیل رسوب فسفات روی غیرقابل جذب در آب و خاک میشود. باید میان مصرف آن‌ها فاصله زمانی رعایت شود.
منابع علمی و مراجع فنی سولفات روی
- Zinc Sulfate Monohydrate & Heptahydrate Profile, PubChem, National Institutes of Health (NIH)
- Micronutrient Deficiencies in Calcareous Soils: Zinc and Crop Response, Food and Agriculture Organization (FAO)
- Zinc in Animal Nutrition and Feed Supplementation, National Research Council (NRC)
- Safety Data Sheet (SDS) for Zinc Sulphate, European Chemicals Agency (ECHA)
- استاندارد ملی ایران شماره ۲۶۴۵: کودهای شیمیایی - سولفات روی - ویژگی‌ها و روش‌های آزمون